ΑΠΟΦΥΓΗ ΛΑΘΩΝ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΝΑΣΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ

ΑΠΟΦΥΓΗ ΛΑΘΩΝ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΝΑΣΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ

 Οι ελάχιστες ποσότητες και όχι αρκετές τροφές μέσα στην κυψέλη είναι από τα σοβαρότερα λάθη. Οι μέλισσες δεν καταναλώνουν ποτέ περισσότερα τρόφιμα από αυτά που ακριβώς χρειάζονται. >> Η σημασία της ποσότητας γύρης σε μια κυψέλη υποτιμάται συχνά. Η απουσία γύρης είναι πολύ κακή για την ανάπτυξη ενός μελισσιού το φθινόπωρο ή νωρίς την άνοιξη. >> Οι παλαιές βασίλισσες, πέρα των δυο ετών, μπορούν κάνουν ένα μελίσσι αδύνατο και μη παραγωγικό, και να το οδηγήσουν στην εξαφάνιση του το φθινόπωρο, το χειμώνα, ή νωρίς την άνοιξη. >> Η επιλογή κάποιας περίπλοκης μεθόδου, με τις βασίλισσες, πατώματα, κηρήθρες, εμφύτευση προνυμφών, και εφ όσον η βασίλισσα μας αποδεδειγμένα είναι πολύ καλή, μπορεί να δώσει καλά αποτελέσματα, αλλά τις περισσότερες φορές μια παράλειψη, σε μια φάση εργασίας, μπορεί να αποβεί αρνητική και να καταστρέψει ολόκληρη τη διαδικασία. >> Ο μελισσοκόμος αν αφήνει την βασίλισσα να γεννά στον όροφο και όχι στην γονοφωλιά κάνει μεγάλο λάθος. >> Μην αφήνετε με παλαιές κηρήθρες και χωρίς τρόφιμα τις παραφυάδες που κάνετε, προτιμάτε νέες κηρήθρες και ταΐστε καλά για να σας κτίσουν νέες κηρήθρες. >> Είναι λανθασμένο να περιμένετε ότι η νέα βασίλισσα θα σας κάνει καλό μελίσσι σε παλαιές κηρήθρες. Σίγουρα θα υπάρξουν στο εγγύς μέλλον ασθένειες που θα ταλαιπωρήσουν και το μελίσσι και τον μελισσοκόμο με την προσπάθεια εξυγίανσης του. >> Η διατήρηση μιας αδύνατης αποικίας είναι αντιοικονομική και οι δαπάνες για την διατήρησης της είναι περισσότερα από το κέρδος που θα μας αποφέρει. Προσοχή, τα σμήνη με νέες βασίλισσες δεν θεωρούνται αδύνατα. >> Η κακής κατασκευής κηρήθρα είναι κοινό λάθος στην μελισσοκομία. Τέτοιες κηρήθρες είναι αυτές που έχουν πολλά κηφηνοκέλια, στραβά κτισμένη, κλπ. Τέτοιες κηρήθρες δεν επιτρέπουν στο σμήνος να αναπτυχθεί γρήγορα, όπως σε μια κακοκτισμένη κηρήθρα. Τα λάθη με τις προσθήκες τέτοιων πλαισίων είναι συνηθισμένη. >> Τα φύλλα κεριού που είναι για κτίσιμο τοποθετούνται τυχαία ανάμεσα στον γόνο ή ανάμεσα στα μέλια, αυτό επίσης είναι από τα πολλά λάθη που κάνουν πολλοί νέοι μελισσοκόμοι. Αυτά τα φύλλα κεριού πολλές φορές παίζουν τον ρόλο διαχωριστικού και δεν μπορούν να τα περάσουν οι βασίλισσες με αποτέλεσμα να μειώνει την γέννα της, λόγω έλλειψης χώρου, ή ακόμη και με 5 ή 6 πλαίσια γόνου να σμηνουργούν. >> Η τοποθέτηση φύλλων κεριού στην κυψέλη για κτίσιμο, την στιγμή που δεν υπάρχει μελιτοέκκριση ή ο καιρός είναι κρύος, ή δεν ταΐζουμε εμείς σιρόπι, σίγουρα θα υπάρξει κακοκτισμένη κηρήθρα. >> Ο ανεπαρκής αριθμός πατωμάτων είναι επίσης ένα συχνό λάθος. Τα μεγάλα μελίσσια φρενάρονται από την μεγάλη παραγωγή μελιού που έτσι μειώνει άμεσα το πιθανό εισόδημα του μελισσοκόμου. >> Στα μελίσσια δεν γίνεται η προγραμματισμένη αντιβαρροϊκή θεραπεία την εποχή που πρέπει, έτσι γίνεται πολύ σοβαρή ζημιά. Είναι επίσης λάθος να μην ελεγχθεί η απόδοση και η αποτελεσματικότητα μιας ιδιαίτερης θεραπείας. >> Οι υπερβολικά παλαιές και πολύ μεταχειρισμένες κυψέλες εγκυμονούν κινδύνους επιμολύνσεων διαφόρων ασθενειών σε νέα σμήνη που θα τοποθετούν μέσα για να αναπτυχθούν. >> Η κακή επιλογή θέσης για ένα μελισσοκομείο είναι σημαντικό εμπόδιο για πετυχημένη μελισσοκομία. Ο υγρός αέρας, ο δυνατός και συνεχής αέρας στην τοποθεσία, όχι αρκετό φως του ηλίου, η υγρασία, ή όπου οι μέλισσες ενοχλούνται και δεν υπάρχει κοντά πλούσια νεκταροέκκριση. >> Τα λάθη με την επιθεώρηση των κυψελών είναι τα συχνότερα δεδομένου του ότι οι μέλισσες ενοχλούνται όταν ανοίγουν οι κυψέλες πολύ συχνά και ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχει νεκταροέκκριση στην περιοχή. Ο χειρισμός των πλαισίων πολλές φορές γίνεται βιαστικά και απρόσεκτα από τους νέους μελισσοκόμους, με αποτελέσματα όχι ευχάριστα για κάποιες μέλισσες ή βασίλισσες που συνθλίβονται, ανάμεσα στις κηρήθρες. >> Μπορεί επίσης να θεωρηθεί λάθος εάν ένας μελισσοκόμος δεν έχει κάποια εφεδρικά σμήνη, που θα μπορούσε να του ήταν χρήσιμα από πολλές απόψεις. >> Η κατοχή παλαιών, χαλασμένων και χωρίς συντήρηση κυψελών ακατάλληλων για μετακίνηση, θεωρείται επίσης λάθος. Δεν μπορούμε να συνεχίζουμε τα λάθη και τις παραλείψεις, ασκώντας την τέχνη της Μελισσοκομίας, δεδομένου ότι πρέπει να δοκιμάζουμε και να εξετάζουμε με προσοχή όλες τις υπάρχουσες μεθόδους και τεχνικές. Τα λάθη μπορούν να αποφευχθούν όταν τα πάντα γίνονται με προσοχή και μελέτη.

 Οι Μελισσοκόμοι πρέπει να κάνουν κατανοητό ότι η Μελισσοκομία είναι μια πολυσύνθετη διαδικασία που χρειάζεται συνέπεια, φροντίδα, μεράκι, και θέληση για μάθηση, αφού οι βασικοί κανόνες διατήρησης και ανάπτυξης ενός σμήνους μελισσών, δεν τους είναι ακόμη γνωστοί.
πηγη melireiton.com

 Στην προσπαθειά μας για διάδοση της μελισσοκομικής γνώσης, αρκετές φορές αναδημοσιεύουμε άρθρα που πιστεύουμε ότι πρέπει να διαδοθούν. Προσπαθούμε να αναγράφουμε πάντα την πηγή ή/και τον συγγραφέα. Αν παρά την προσπάθεια μας εντοπίσετε κάποιο άρθρο που περιέχει απαγόρευση αναδημοσίευσης παρακαλούμε να μας ενημερώσετε άμεσα ώστε να το αποσύρουμε και να ζητήσουμε την άδεια του συγγραφέα ή κατόχου. Αν πάλι έχετε ένα ενδιαφέρον άρθρο, βίντεο κλπ μην διστάσετε να μας το στείλετε (μαζί με την πηγή).

Provita'Bee - υποκατάστατο γύρης και νέκταρος

Για δυνατά και υγιή μελίσσια όλο τον χρόνο.

Η αλλαγή στις κλιματολογικές συνθήκες που έχει συντελεστεί στον πλανήτη τα τελευταία χρόνια, σε συνδυασμό με τη μείωση της άγριας μελισσοκομικής χλωρίδας που έχουν προκαλέσει η εντατική γεωργία, η αλλαγή χρήσης γης και οι πυρκαγιές, είναι παράγοντες που εμποδίζουν τις μέλισσες από το να βρίσκουν επαρκείς πηγές γύρης και νέκταρος όταν τελειώνει η περίοδος της ανθοφορίας.

1. ΔΡΑΣΗ:

Το Provita'Bee προσφέρει στις μέλισσες ό,τι δεν βρίσκουν ούτε στη φύση, ούτε στα σιρόπια που παρασκευάζονται με ραφιναρισμένη ζάχαρη. Η δράση του είναι αποφασιστικής σημασίας στις πλέον κρίσιμες περιόδους της ζωής τους.

- Το Provita'Bee έχει μία προβιοτική δράση στον οργανισμό των μελισσών με τους φρουκτο-ολιγοσακχαρίτες, τη λακτοφερίνη και τα άλλα φυσικά συστατικά που περιέχει.

- Το Provita'Bee περιέχει πρωτεΐνες άμεσα αφομοιώσιμες από τον οργανισμό των μελισσών, που δηλαδή δεν απαιτούν ενέργεια για τον μεταβολισμό τους και δεν παράγουν τοξίνες που μπορεί να έχουν επικίνδυνες επιπτώσεις στην υγεία των μελισσών.

- Το Provita'Bee περιέχει συστατικά που ευνοούν την ανάπτυξη των μικροοργανισμών που βρίσκονται μέσα στο έντερο των μελισσών και αποτελούν τη φυσιολογική χλωρίδα του εντέρου και γενικά του πεπτικού τους συστήματος(πρόλοβος, στομάχι, έντερο), με αποτέλεσμα να αυξάνεται η άμυνα του οργανισμού των μελισσών έναντι παθογόνων μικροοργανισμών (όπως βάκιλλος αμερικανικής σηψιγονίας, στρεπτόκοκκος ευρωπαϊκής, πρωτόζωο νοζεμίασης κλπ). Έτσι, οι μικροοργανισμοί αυτοί δεν μπορούν να διεισδύσουν στα τοιχώματα του εντέρου (επιθηλιακά κύτταρα) και να αναπτυχθούν οι ασθένειες αυτές (αμερικάνικη και ευρωπαϊκή σηψιγονία, νοζεμίαση κλπ).

Οι παραπάνω ιδιότητες επιτρέπουν στο Provita'Bee να θεωρείται και να χρησιμοποιείται ως προβιοτικό. Με το Provita'Bee έχουμε μια πραγματική προστασία και βελτίωση της υγείας της κυψέλης. Η χρήση των προβιοτικών και βελτιωτικών είναι πολύ διαδεδομένη σήμερα καθώς χρησιμοποιούνται εντατικά και σε άλλα είδη παραγωγικών ζώων σαν συμπληρώματα διατροφής, όπως επίσης και στον άνθρωπο.

2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:

Το Provita'Bee είναι υποκατάστατο γύρης και νέκταρος, ένα συμπλήρωμα διατροφής που περιέχει πρωτεΐνες και βιταμίνες. Είναι εμπλουτισμένο με τα απαραίτητα για τις μέλισσες μεταλλικά άλατα και ιχνοστοιχεία καθώς επίσης με σπάνια σάκχαρα και είναι διαλυτό σε όλα τα είδη διατροφικών σιροπιών για μέλισσες, αρκεί να μην είναι ήδη εμπλουτισμένα με πρωτεΐνες. Οι πρωτεΐνες, οι βιταμίνες και τα διάφορα μεταλλικά άλατα και ιχνοστοιχεία αναπληρώνουν τις διατροφικές ελλείψεις που υπάρχουν λόγω περιορισμένων πηγών διατροφής και απορροφούνται άμεσα από το γόνο χάρις στην διαλυτότητά τους. Ο συνδυασμός βιολογικά δραστικών πρωτεϊνών με επιλεγμένους ολιγοσακχαρίτες ισχυροποιεί την προστασία των μελισσών από τις λοιμώξεις ενδυναμώνοντας τη φυσική τους άμυνα.

3. ΣΥΝΘΕΣΗ:

Συμπύκνωμα πρωτεϊνών, Ολιγοσακχαρίτες με κύριο συστατικό τη φρουκτόζη,
Εκχύλισμα από στέμφυλλα αμπελιού, Σορβιτόλη, Βήτα καροτένιο, Βιταμίνες: Ε, Β3, Β5, Β1, Β2, Β6, Β7, Β8, Β9, Β12, Πολυφαινόλες, Φυσικό παρασκεύασμα λακτοφερίνης,
Άλατα νατρίου, καλίου, ασβεστίου, μαγνησίου, σιδήρου και φωσφόρου.

4. ΠΟΤΕ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΤΟ PROVITA'BEE;

Νωρίς την άνοιξη:

• Για τη διέγερση των μελισσών και ανάπτυξη του γόνου (διεγερτικό σιρόπι)
• Για την ενίσχυση αδύνατων κυψελών
• Για την ενίσχυση μελισσοσμηνών που προέρχονται από σμηνουργία

Τέλος της άνοιξης:

• Για την ενίσχυση κυψελών, δυνατών και αδυνάτων, ότων τελειώνουν οι έντονες ανοιξιάτικες ανθοφορίες και οι μέλισσες δεν βρίσκουν να συλλέξουν ούτε γύρη ούτε νέκταρ μέχρι να μπουν στις καλοκαιρινές μελιτορροές

Νωρίς το φθινόπωρο:

• Για ενίσχυση των κυψελών προκειμένου να αναπτύξουν γόνο, ώστε να μπουν στη διαχείμανση νεαρές και υγιείς μέλισσες.

5. ΠΩΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΤΟ PROVITA'BEE;

Το Provita'Bee είναι ιδιαιτέρως χρήσιμο για την αύξηση της ωοτοκίας των βασιλισσών, την ανάπτυξη των μελισσοσμηνών και τη διατήρηση υγιών μελισσών.
Η ποσότητα ρυθμίζεται ανάλογα με το μέγεθος και τη δυναμικότητα του μελισσιού.

ΔΟΣΟΛΟΓΙΑ:

10gr Provita'Bee σε 1lt αραιό σιρόπι (1 μέρος ζάχαρη - 2 μέρη νερό) που το έχουμε αφήσει να κρυώσει πρώτα, ανά κυψέλη των δέκα πλαισίων πληθυσμό. Προτιμότερος τρόπος χορήγησης του σιροπιού είναι με ράντισμα ( 50 ml σιροπιού ανά κυψέλη των δέκα πλαισίων ).

Ή εναλλακτικά:

Αναμείξτε καλά 10% Provita'Bee και 90% ζάχαρη άχνη. Χορηγήστε με επίπαση (σκόνισμα) πάνω στις μέλισσες στα μεταξύ των πλαισίων κενά 50-100g από το παραπάνω μείγμα ή τοποθετήστε το σε ένα χαρτί στο άνω μέρος των κυψελών (πλαισίων).

Η χρήση του Provita'Bee πρέπει να διακόπτεται ένα μήνα προ του τρύγου.

6. ΑΛΛΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ:

Το Provita'Bee δεν πρέπει ποτέ να χορηγείται μόνο του. Πρέπει πάντοτε να αναμιγνύεται με σιρόπι το οποίο δεν είναι ήδη εμπλουτισμένο με πρωτείνες (σόγια, γύρη κ.α.). Aφού προετοιμαστεί το μείγμα, πρέπει να αναλωθεί το αργότερο μέσα σε 8 ημέρες.

Διατηρήστε το προϊόν στην αρχική του συσκευασία μακριά από την υγρασία.

Το Provita'Bee συνιστάται:

• Για υγιείς κυψέλες
• Για αύξηση του πληθυσμού της κυψέλης (αύξηση της ωοτοκίας της βασίλισσας)

• Για μείωση των απωλειών της κυψέλης
• Για την αρμονική ανάπτυξη της κυψέλης
• Για αύξηση της παραγωγής μελιού

Διατίθεται σε συσκευασίες των 150gr και 500gr.

Παρασκευάζεται στη Γαλλία από: Laboratoires Biové.

Αποκλειστικός Αντιπρόσωπος για την Ελλάδα:

Erfar S.A. Pharmaceutical Laboratories

 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ
Διακριτικός Τίτλος: Erfar S.A. Pharmaceutical Laboratories
Διεύθυνση: Αλτάνη & Μ. Ασίας 2, Παλλήνη Αττικής 151 51
Τηλέφωνα: 210 6668326, 210 6665823
Fax: 210 6668326
e-mail: erfar@otenet.gr
Website: http://www.melissokomia.com/provita_bee

Η Μελισσοκομία στην Ελλάδα

Η Μελισσοκομία είναι μία τέχνη που ο άνθρωπος την ανακάλυψε πριν χιλιάδες χρόνια όταν παρατήρησε ότι οι μέλισσες έχουν τη συνήθεια να εισχωρούν μέσα σε μεγάλες τρύπες δέντρων για να δημιουργήσουν το μέλι. Έτσι ο άνθρωπος σκέφτηκε κάποια στιγμή να συγκεντρώσει τις μέλισσες σε συγκεκριμένους χώρους για να παράγεται το μέλι σε μεγαλύτερες ποσότητες και με μεγαλύτερη απόδοση.

Η Μελισσοκομία στην Ελλάδα

Με αυτό τον τρόπο δημιουργήθηκε η λεγόμενη Μελισσοκομία και στην Ελλάδα η Μελισσοκομία βρίσκεται σε μεγάλα παραγωγικά επίπεδα διότι η Ελληνική φύση έχει άφθονες μέλισσες. Όμως παρόλα αυτά η Μελισσοκομία στην Ελλάδα θα μπορούσε να έχει ακόμη μεγαλύτερη παραγωγή, διότι η διαδικασία γίνεται ακόμη με τις παλιές μεθόδους ενώ σε άλλες χώρες γίνεται εφαρμογή πιο σύγχρονων μεθόδων με αποτέλεσμα να παράγονται ακόμη μεγαλύτερες ποσότητες μελιού.
Βέβαια το Ελληνικό μέλι φημίζεται για τη πολύ υψηλή ποιότητά του και για αυτό το λόγω είναι γνωστό και εκτός Ελλάδος, όμως χρειάζεται να γίνουν περισσότερες ενέργειες για να παράγονται ακόμη μεγαλύτερες ποσότητες Ελληνικού μελιού.

«Ξεκλειδώθηκαν» τα γενετικά μυστικά των μελισσών

---

Διεθνής ομάδα ερευνητών ανακοίνωσε ότι αποκάλυψε τα γενετικά μυστικά της μελισσοπαραγωγού μέλισσας (Αpis mellifera). Η εξέλιξη θεωρείται πολύ σημαντική αφού θα επιτρέψει στους ειδικούς να κάνουν συνδέσεις ανάμεσα στη διατροφή των εντόμων, στο περιβάλλον που ζουν και την ανάπτυξη τους.

Οι ερευνητές ευελπιστούν επίσης ότι η εξέλιξη θα βοηθήσει στο να δοθεί μια απάντηση σε φαινόμενα που οδηγούν σε μαζικούς θανάτους μελισσών σε παγκόσμιο επίπεδο, όπως η αποκαλούμενη «Διαταραχή Κατάρρευσης Αποικίας».

Σύνθετες κοινωνίες

Ομάδα ερευνητών από τη Βρετανία και την Αυστραλία μελέτησε διεξοδικά τις μελισσοπαραγωγούς μέλισσες. «Οι μελισσοπαραγωγοί μέλισσες ζουν σε σύνθετες κοινωνίες που αποτελούνται από δεκάδες χιλιάδες μέλη. Στην πλειονότητά τους είναι θηλυκές εργάτριες που δεν μπορούν να αναπαραχθούν και για αυτόν τον λόγο αφιερώνουν τη σύντομη ζωή τους στη συλλογή τροφής και σε άλλες ασχολίες όπως η φροντίδα των προνυμφών μέσα στις κυψέλες.

Οταν η βασίλισσα της κυψέλης γεννάει τα αβγά της οι εργάτριες αποφασίζουν αν η προνύμφη όταν εκκολαφθεί θα γίνει εργάτρια ή βασίλισσα. Ετσι οι προνύμφες τρέφονται ανάλογα με τη μοίρα που τους έχουν προδιαγράψει οι εργάτριες. Οι προνύμφες που προορίζονται για εργάτες τρέφονται με γύρη και νέκταρ ενώ εκείνες που προορίζονται για βασίλισσες με βασιλικό πολτό. Το ίδιο διαιτολόγιο ακολουθείται σε όλη τη διάρκεια της ζωής των μελισσών. Οι εργάτες τρώνε γύρη και νέκταρ ενώ οι βασίλισσες τον πολτό» αναφέρει ο Πολ Χαρντ, του Πανεπιστημίου Queen Mary στο Λονδίνο που ήταν μέλος της ερευνητικής ομάδας.

Ο ρόλος της επιγενετικής

Οπως φαίνεται, ο ρόλος που θα κληθούν να έχουν οι μέλισσες στην κυψέλη δεν είναι γενετικός (δεν είναι γραμμένος στο DNA τους) αλλά επιγενετικός - επιβάλλεται δηλαδή από εξωτερικούς παράγοντες. Το φαινόμενο είναι σύμφωνα με τους ερευνητές αποτέλεσμα της λεγόμενης υπόθεσης του «ιστονικού κώδικα», μιας διαδικασίας που αφορά γενετικές μεταβολές οι οποίες λαμβάνουν χώρα σε μια οικογένεια πρωτεϊνών (ιστόνες) μέσα στον πυρήνα των κυττάρων. Είναι η πρώτη φορά που το συγκεκριμένο φαινόμενο εντοπίζεται στις μελισσοπαραγωγούς μέλισσες.

«Η διαφορετική εξέλιξη σε μέλισσες που διαθέτουν το ίδιο DNA είναι ένα ξεκάθαρο παράδειγμα επιγενετικής δράσης που ξεπερνά τους βασικούς γονιδιακούς μηχανισμούς. Από τις γνώσεις που έχουμε για το πώς λειτουργεί ο ιστονικός κώδικας σε άλλους οργανισμούς πιστεύουμε ότι στην περίπτωση των μελισσοπαραγωγών μελισσών παίζει κεντρικό ρόλο στην ανάπτυξη και εξέλιξη των προνυμφών τους» αναφέρει ο Μαρκ Ντίκμαν του Πανεπιστημίου του Σέφιλντ που ήταν επίσης μέλος της ερευνητικής ομάδας. Η έρευνα δημοσιεύεται στην επιθεώρηση «Biochemistry and Molecular Biology».
----------------------------
Πηγή: Το ΒΗΜΑ
----------------------------

Συνημμένα Thumbnails

 

Απόσταση συλλογής των μελισσών

Η απόσταση που μπορεί να πετάξει μια μέλισσα συχνά αποτελεί θέμα συζήτησης τόσο από μελισσοκόμους όσο και από ανθρώπους που δεν τους ενδιαφέρει η οικονομική εκμετάλλευση της μέλισσας.

Το κοινό συνήθως γνωρίζει λιγοστά για την πολύπλοκη ζωή των μελισσών αλλά και κάποια πράγματα από αυτά που γνωρίζει είναι παρεξηγημένα. Ένα από τα πιο συχνά και ενδιαφέροντα ζητήματα που απασχολούν τόσο τους ανθρώπους γενικά όσο και τους ίδιους τους μελισσοκόμους είναι η ζώνη συλλογής της μέλισσας γύρω από την φωλιά της, δηλαδή το μελισσοκομείο μας. Πέραν της απλής περιέργειας από το κοινό ή τις προσπάθειες για εντατική εκμετάλλευση από την πλευρά των μελισσοκόμων υπάρχει στην σύγχρονη εποχή και μια άλλη διάσταση, η μεταφορά γύρης από γενετικά τροποποιημένα φυτά και φυτοφαρμάκων στις κυψέλες μας. Με βάση το νέο αυτό δεδομένο η απάντηση στην ερώτηση «πόσο μακριά μπορεί να φτάσει μια μέλισσα για να συλλέξει» παίρνει πλέον διαστάσεις ανάγκης, είναι απαραίτητο να γνωρίζει κάποιος αυτή την πληροφορία.

Μέλισσα συλλέγει στην Αγράμπελη

   Σε συζητήσεις ακούμε πολλές διαφορετικές απόψεις για αυτή την απόσταση που συλλέγει η μέλισσα. Η μέλισσα μπορεί να πάει 10 χιλιόμετρα για να βρει τροφή, η μέλισσα προτιμά να συλλέγει κάτω από 1 χιλιόμετρο, αν η μέλισσα πάει πάνω από 2 χιλιόμετρα τότε καταναλώνει την τροφή ως ενέργεια και δεν προσφέρει κάτι στην κυψέλη κτλ. Αυτά είναι λόγια που συχνά ακούγονται. Συχνά θεωρούμε πως οι μέλισσες εφόσον υπάρχει ανθοφορία πολύ κοντά στο μελισσοκομείο μας, θα προτιμήσουν αυτά τα λουλούδια θεωρώντας την επιτυχία πολύ πιθανή. Δεδομένου ότι στην πραγματικότητα η μέλισσα μπορεί να φτάσει στα 12 περίπου χιλιόμετρα υπό δυσμενείς συνθήκες, τότε οι επιλογές που θα κάνει όσον αφορά την επιλογή της τροφής δεν είναι τόσο προφανείς.

   Το γεγονός ότι οι μέλισσες συλλέγουν σε αυτές τις μεγάλες αποστάσεις είναι γνωστό εδώ και αρκετό καιρό. Ο Karl Von Frisch, ο οποίος ανακάλυψε την γλώσσα του χορού των μελισσών, χρησιμοποίησε την τεχνική του ταΐσματος σε σιρόπι ως μέρος της έρευνάς του. Με το σημάδεμα των μελισσών που επισκέπτονται τους τροφοδότες με το σιρόπι κατάφερε να μεταφράσει την «ένταση» του χορού των μελισσών αυτών όταν επέστρεφαν στις κυψέλες τους. Αυτές οι μέλισσες με τον χορό αυτό μετέδιδαν την πληροφορία της απόστασης και της κατεύθυνσης που βρισκόταν η τροφή. Τα στοιχεία αυτά όμως στην περίπτωση του πειράματος ήταν γνωστά, το ζητούμενο ήταν να οριστεί το μήκος του χορού για τις γνωστές αποστάσεις έτσι ώστε στη συνέχεια και αντιστρόφως από τον χορό να μεταφράζεται με σχετική ακρίβεια η απόσταση μιας άγνωστης ανθοφορίας. Το αποτέλεσμα των ερευνών έδειξε στοιχεία για χορούς που αντιστοιχούσαν στα 9,5 χιλιόμετρα ενώ η μεγαλύτερη απόσταση συλλογής που καταγράφηκε από την ερευνητική ομάδα ήταν τα 12 χιλιόμετρα. Πρέπει να σημειωθεί ότι για να γίνει εφικτή η παρατήρηση σε τέτοιες αποστάσεις το πείραμα διεξήχθη το φθινόπωρο όταν και η ανθοφορία ήταν πολύ περιορισμένη. Σε διαφορετική περίπτωση οι μέλισσες δεν θα χρειαζόταν να φθάσουν σε αυτές τις αποστάσεις για να συλλέξουν την απαραίτητη τροφή.

   Στο βιβλίο του ο Karl Von Frisch «Από την ζωή των μελισσών» αναφέρει ότι υπάρχουν ενδείξεις ότι οι μέλισσες είναι ικανές να φτάσουν σε αποστάσεις ακόμη μεγαλύτερες των 12 χιλιομέτρων. Η εκτίμηση για μεγαλύτερη απόσταση συλλογής έγινε από τον Eckert ο οποίος μελέτησε τις μέλισσες σε έρημο της δυτικής Αμερικής όπου οι πηγές τροφής ήταν ακόμη μικρότερες. Αναφέρει απόσταση 13,5 χιλιομέτρων. Άλλες παρατηρήσεις έγιναν από τους Von Berlepsch και Knaff  οι οποίοι διαπίστωσαν πτήσεις στα 7 και 9-10 χιλιόμετρα αντίστοιχα με τις περισσότερες πτήσεις όμως να γίνονται σε αποστάσεις κάτω των 2 χιλιομέτρων.

   Οι παραπάνω μετρήσεις πραγματοποιήθηκαν πριν το 1950. Από τότε ερευνητές έκαναν εκ νέου έρευνες πάνω στις πτήσεις των μελισσών με την βοήθεια κυψελών παρατήρησης. Μια από αυτές τις έρευνες έγιναν από τον Kirk Visscher και τον Tom Seeley σε ένα δάσος της Νέας Υόρκης, το οποίο πλησίαζε αρκετά στο λεγόμενο φυσικό περιβάλλον της μέλισσας. Περίπου 2000 χοροί παρατηρήθηκαν και καταγράφηκαν το καλοκαίρι του 1980. Περίπου μισές από τις πτήσεις έγιναν σε αποστάσεις μικρότερες των 1,6 χιλιομέτρων από την κυψέλη ενώ μόνο ένα 5% σε αποστάσεις μεγαλύτερων των 6 χιλιομέτρων. Η μεγαλύτερη απόσταση που καταγράφηκε ήταν τα 10,9 χιλιόμετρα ενώ ο μέσος όρος όλων των πτήσεων ήταν τα 2,2 χιλιόμετρα. Οι πτήσεις συλλογής σε μεγάλες αποστάσεις είναι γεγονός, απλά όχι πολύ συχνές. Οι έρευνες των παραπάνω έδειξαν ότι πράγματι οι μέλισσες χρησιμοποιούν τον χορό για την κατάδειξη της απόστασης, όμως πολλά άλλα πειράματα που έγιναν δεν οδήγησαν στα επιθυμητά αποτελέσματα καθώς διεξήχθησαν σε περιοχές οι οποίες ήταν υπερβολικά καλές, δηλαδή αυτές οι ανθοφορίες ήταν πολύ καλές για να αποτυπώνουν τον μέσο όρο. Για παράδειγμα καλλιεργήσιμες εκτάσεις και όχι φυσικές. Τα αποτελέσματα παρόμοιων ερευνών έδειξαν ότι οι μέλισσες δεν συλλέγουν στις αποστάσεις που αναφέρθηκαν παραπάνω, όμως οι ιδανικές συνθήκες ανθοφορίας που επικρατούσαν, κατέστησαν άνευ λόγου αυτές τις πτήσεις.

   Χοροί που μεταφράσθηκαν στο Πανεπιστήμιο του Sheffield στην Αγγλία έδειξαν κάτι επίσης ενδιαφέρον. Οι αποστάσεις που διανύουν οι μέλισσες έχουν σχέση με την εποχή και συνεπώς με τις διαθέσιμες ανθοφορίες. Τον Αύγουστο περισσότερες από τις μισές μέλισσες πέταξαν σε αποστάσεις 6 χιλιομέτρων και πάνω ενώ ο μέσος όρος ήταν στα 5,5 χιλιόμετρα. Αντιθέτως τον Μάιο που η ανθοφορία ήταν πιο πλούσια ο μέσος όρος έπεσε στο 1 χιλιόμετρο.

   Γενικώς οι μέλισσες δεν κάνουν πτήσεις τέτοιες οι οποίες δεν θα τους δώσουν πλεόνασμα τροφής κατά την επιστροφή στην κυψέλη. Ένας δυσμενής παράγοντας που έχει να αντιμετωπίσει μια μέλισσα είναι το κόστος κατά την διάρκεια της αναζήτησης της ανθοφορίας. Τότε η μέλισσα καταναλώνει πολύ ενέργεια η οποία δεν μεταφράζεται σε ευθεία απόσταση. Με αυτό κατά νου μπορούμε να πούμε ότι η μέγιστη απόσταση μιας ανθοφορίας μπορεί να καθοριστεί από το πόσο εύκολα θα εντοπιστεί. Η μέλισσα μπορεί να πετάξει πολλά χιλιόμετρα για να συλλέξει από μια γνωστή πηγή, δεν σημαίνει όμως ότι μια ανιχνεύτρια θα διανύσει αυτά τα χιλιόμετρα σε ευθεία γραμμή για να βρει για πρώτη φορά την πηγή αυτή. Αυτό ίσως αποτελεί ένδειξη ότι σε ακραίες καταστάσεις μπορεί να φτάσει ακόμη μακρύτερα, γεγονός βέβαια που καλύπτει απλά την περιέργεια μας και όχι τις ανάγκες μας ως μελισσοκόμοι. Ο παραπάνω ισχυρισμός επιβεβαιώνεται από πολλούς ερευνητές ( Vansell and Todd 1946; Levin et al. 1960; Bradner et al. 1965; Ramsay et al. 2003; Ramsay 2005; Chandler and Dunwell 2008; Gary 1992; Williams 2001; Visscher and Seeley 1982).

   Η ποιότητα της τροφής που θα συναντήσουν παίζει σπουδαίο ρόλο για τις μέλισσες, στο αν τελικά θα την επιλέξουν. Μερικές φορές παρατηρούμε μέλισσες που επιστρέφουν στην κυψέλη με μια πολύ μικρή ποσότητα γύρης. Αναρωτιόμαστε λοιπόν για πιο λόγο δεν γεμίζουν το φορτίο ; Η απάντηση ίσως να είναι ότι σε σχέση με άλλη γύρη που μπορεί να βρει σε κοντινότερη απόσταση προτιμά την πιο ποιοτική και θρεπτική, με αντίτιμο το μικρό φορτίο που θα είναι σε θέση να το κουβαλήσει από την μακρινή απόσταση.  Επίσης η ποσότητα τροφής που μπορεί να δώσει ένα μεμονωμένο λουλούδι, όπως φαίνεται από πειράματα που έγιναν, παίζει καθοριστικό ρόλο στην επιλογή. Δηλαδή κριτήριο αποτελεί το πόσες επισκέψεις χρειάζεται μια μέλισσα για να γεμίσει το φορτίο της και να γυρίσει στην κυψέλη. Σε ένα πείραμα που διεξήχθη το 1980, ο David Chaney ανακάλυψε ότι σε αγροτική περιοχή που ήταν σπαρμένη με alfalfa οι μέλισσες που τοποθετήθηκαν εκεί για την επικονίαση της εκμετάλλευσης αυτής συνέλλεξαν 10 φορές περισσότερη γύρη από το φυτό safflower το οποίο υπήρχε σε απόσταση τουλάχιστον 5 μιλίων μακριά. Αυτό συνέβη κατά πάσα πιθανότητα γιατί για να μαζέψει μια μέλισσα ένα φορτίο από το alfalfa θέλει 200 επισκέψεις στο φυτό ενώ για σε άλλα φυτά μπορεί να γεμίσει φορτίο σε μόλις 20 επισκέψεις. Η συζήτηση που έγινε παραπάνω για τις αποστάσεις πρέπει να περιλάβει οπωσδήποτε και τις αποστάσεις ανάμεσα στα λουλούδια. Όπως αναφέρθηκε ήδη η διαφορά στον αριθμό επισκέψεων μπορεί να είναι μεγάλη, έτσι ανάλογα μεγάλη θα είναι και η απόσταση του τελικού ταξιδιού, το οποίο θα περιλαμβάνει την απόσταση σε ευθεία γραμμή αλλά και τις επιμέρους αποστάσεις ανάμεσα στα άνθη.
πηγη  http://www.melikonitsas.gr/

ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ

Τετάρτη, 11 Ιανουαρίου 2012

ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ

«ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ»ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΑΙΤΙΕΣ & ΛΥΣΕΙΣ Ανδρέας θ. Θρασυβούλου

ΕΤΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ: 1998

ΕΚΔΟΣΕΙΣ: Μελισσοκομική Επιθεώρηση Ν. Παππάς 

«ΕΧΘΡΟΙ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ» Ανδρέας θ. Θρασυβούλου

ΕΤΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ: 1996

ΕΚΔΟΣΕΙΣ: Μελισσοκομική Επιθεώρηση Ν. Παππάς 

«ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ -ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ» Μιχαήλ Δ.Υφαντίδης

ΕΤΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ:1983 

«ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΕΛΙΣΣΙΟΥ» Μιχαήλ Δ.Υφαντίδης

ΕΤΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ: 1995

ΕΚΔΟΣΕΙΣ: Αρισταίος 

«Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΩΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ» Μιχαήλ Δ.Υφαντίδης

ΕΤΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ: 2005

ΕΚΔΟΣΕΙΣ: Μελισσοκομική Επιθεώρηση Ν. Παππάς 

«ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜEΙΟΥΓια εντατική παραγωγή μελιού»  Βασίλης Δ. Λιάκος

ΕΤΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ:1995 

«ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ» Βασίλης Δ. Λιάκος

ΕΤΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ: 1993  «ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ» Βασίλης Δ. Λιάκος

ΕΤΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ: 2005 

«ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ» Βασίλης Δ. Λιάκος

ΕΤΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ: 2006

ΕΚΔΟΣΕΙΣ: Μελισσοκομική Επιθεώρηση Ν. Παππάς 

«ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΑ ΦΥΤΑ» Αθανάσιος Πλακούτσης

ΕΚΔΟΣΕΙΣ: Μελισσοκομική Επιθεώρηση Ν. Παππάς 

«ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ, ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΚΑΙ ΜΕΛΙΣΣΟΤΡΟΦΙΚΑ ΦΥΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ» Β.

Σκουμπρής

ΕΤΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ: 1998

ΕΚΔΟΣΕΙΣ: Αγρότυπος

«ΕΠΙΤΟΜΗ ΜΕΛΙΣΣΟΜΙΑ» Γ. Σελλιανάκη

ΕΤΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ: 2008

«ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΗ ΓΥΡΗ» Θανάσης Α. Μπίκος

ΕΤΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ: 1987

ΕΚΔΟΣΕΙΣ: Ψύχαλος 

«ΚΥΨΕΛΗ ΑΡΓΩ» Θανάσης Α. Μπίκος-Βαλάντης Πανταζής

ΕΤΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ: 2005

«ΟΛΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΙ» Θανάσης Α. Μπίκος

ΕΤΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ: 1991 

«ΠΡΟΠΟΛΙΣ» Θανάσης Α. Μπίκος 

«ΜΑΝΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟ ΜΙΑ» Θανάσης Α. Μπίκος

ΕΤΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ: 1999 

«ΜΕΛΙΣΣΑ ΚΑΙ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ» Πασχάλης Χρ Χαριζάνης

ΕΤΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ: 1996

ΕΚΔΟΣΕΙΣ: Μελισσοκομική Επιθεώρηση Ν. Παππάς 

«Η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΧΩΡΙΣ ΔΑΣΚΑΛΟ» Ν. Ι. Νικολαΐδη

ΕΤΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ: 2000 

«ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ» Σύγχρονες Μέθοδοι Εντατικής Εκμετάλλευσης Ν. Ι. Νικολαΐδη

ΕΤΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ: 2005 (8η Έκδοση) 

«ΓΥΡΗ -ΜΕΛΕΤΗ ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΗ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ» Νίκος Δρίμτζας

ΕΤΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ: 2004

ΕΚΔΟΣΕΙΣ:Μελισσοκομική Επιθεώρηση Ν. Παππάς 

«ΣΦΗΚΕΣ» Γιάννης Ρέρρας

ΕΤΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ: 2001

ΕΚΔΟΣΕΙΣ: Μελισσοκομική Επιθεώρηση Ν. Παππάς 

«ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ» Ευθ. Νικολιδάκης

ΕΤΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ: 1993 

«ΜΕ ΑΜΥΓΔΑΛΑ ΚΑΡΥΔΙΑ ΚΑΙ ΜΕΛΙ»- ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΓΛΥΚΩΝ, Σιμόνη Καφίρη

ΕΤΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ: 2001

ΕΚΔΟΣΕΙΣ: Ελληνικά Γράμματα 

«ΜΕΛΙ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ»-Συνταγές & Γεύσεις υγείας, Μυρσίνη Λαμπράκη 

ΕΤΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ: 2003

ΕΚΔΟΣΕΙΣ: Ελληνικά Γράμματα 

«ΑΠΟ ΤΗ ΖΩΗ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ» Karl Von Frisch

ΕΚΔΟΣΕΙΣ: Μελισσοκομική Επιθεώρηση Ν. Παππάς 

«ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ» Henri Clement

ΕΤΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ: 2007

ΕΚΔΟΣΕΙΣ: Ψύχαλος 

«ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΚΤΡΟΦΗ ΒΑΣΙΛΙΣΣΩΝ »Roger A. Morse

ΕΤΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ: 1979

ΕΚΔΟΣΕΙΣ: Ψύχαλος 

«ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ» Pierre Jean-Prost

ΕΚΔΟΣΕΙΣ: Ψύχαλος  «ΤΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΟΥ» Lieselotte Gettert

ΕΚΔΟΣΕΙΣ: Βασδέκης 

«ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ ΠΟΛΤΟΣ» Irene Stein

ΕΤΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ: 1988 

1 Εντατική εκμετάλλευση μελισσών για συλλογή γύρης και την παραγωγή μελιού από Θυμάρι - Έλατο – Πεύκο ( Μέθοδος Καπράλου ) Α . Εισαγωγή Η κατωτέρω μέθοδος εκμετάλλευσης μελισσών για συλλογή γύρης και την παραγωγή μελιού από θυμάρι – έλατο – και πεύκο είναι καταστάλαγμα εφαρμογής της μελισσοκομικής θεωρίας στην πράξη από τον υποφαινόμενο και για την περιοχή πέριξ της Χαλκίδας . Κατωτέρω περιγράφονται μέτρα – εργασίες – εφαρμογή τεχνικών για την επίτευξη συγκεκριμένων αποτελεσμάτων όπως : • Επίτευξη καθορισμένων στόχων πχ . παραγωγή μελιού μόνο από θυμάρι ή έλατο ή πεύκο ή κάποιος συνδυασμός αυτών . Για την παραγωγή γύρης ή βασιλικού πολτού ή πρόπολης ή και μελισσών προς πώληση . • Τίθενται κριτήρια απόδοσης πχ Κιλά μελιού ανά κατηγορία ( θυμάρι , έλατο , πεύκο ) και γύρης ή gr βασιλικού πολτού ή πρόπολης και αριθμός μελισσών προς πώληση από την εκμετάλλευση των συγκεκριμένων κυψελών . Για την επίτευξη των ανωτέρω είναι αναγκαία η εφαρμογή προγράμματος μέγιστης δυνατής εκμετάλλευσης των δυνατοτήτων των περιοχών πέριξ της Χαλκίδας .( Με ακτίνα δράσης Χαλκίδας – Γαλαξιδίου ). Προκειμένου να καταρτιστεί σωστό πρόγραμμα εκμετάλλευσης , με εναλλακτικές φάσεις , και αμέσως ανακύπτει το σπουδαίο θέμα της μελισσοκομικής αξιολόγησης των δυνατοτήτων κάθε περιοχής .. Αυτό προϋποθέτει μελέτη – σπουδή κάθε περιοχής για την διαπίστωση της σύστασης της μελισσοκομικής χλωρίδας και πανίδας των μελιτοεκρίσεων – αποδόσεων γύρης και πως η μεταβολή των κλιματικών παραγόντων ( θερμοκρασίας – βροχή ) μεταβάλλουν και διαφοροποιούν κάθε φορά τις μελισσοκομικές αποδόσεις των μελισσοκομικών πόρων και κυρίως του μελιού – γύρης . Το θέμα είναι τεράστιο και απαιτεί επιστημονική μελέτη και μάλιστα με λεπτομέρεια της συμπεριφοράς της μελισσοκομικής χλωρίδας – πανίδας αλλά και εκτίμηση μελισσοκομικών αποδόσεων και παρατηρήσεων επί σειρά ετών κάθε περιοχής . Από την μελέτη αυτή μπορεί να προκύψει ένα δυναμικό μοντέλο πρόβλεψης και εκτιμήσεων ανάλογα με τις κλιματικές συνθήκες κυρίως βροχής – θερμοκρασίας . Η μέριμνα και οι εργασίες για την εφαρμογή της μεθόδου αρχίζουν από το Οκτώβριο και αφού τα μελίσσια έχουν μεταφερθεί σε περιοχές με γύρη πχ στο φθινοπωρινό ρείκι ( Σουσούρα ). Β . Καλό Ξεχειμώνιασμα Προϋποθέσεις για το καλό ξεχειμώνιασμα είναι :1. Τοποθεσία μελισσοκομείου : Εξετάζονται με λεπτομέρεια οι κατωτέρω παράγοντες : α . Υγρασία Επιλέγουμε το έδαφος να είναι χαλικώδες , επικλινές και να μην φυτρώνουν πολλά χορτάρια . Γενικά η περιοχή να μην έχει πολύ υγρασία ( πολύ δροσιά την νύκτα ή θέσεις στις οποίες να εγκλωβίζεται η υγρασία και παγωμένος αέρας ). Καλό είναι αρχές Νοεμβρίου ο χώρος του μελισσοκομείου να ραντίζεται με ζιζανιοκτόνο ώστε να μην φυτρώνουν χορτάρια . β . Θερμοκρασία Στην περιοχή αν είναι δυνατόν τις περισσότερες ημέρες του χειμώνα να μην κατέρχεται η θερμοκρασία κάτω των 14 ο C . Επί πλέον η θερμοκρασία κατά την 2 διάρκεια του εικοσιτετραώρου να μην έχει μεγάλη διακύμανση Δηλαδή προτιμώνται περιοχές με χαμηλά υψόμετρα και νότιες . Αυτό έχει μεγάλη σημασία γιατί όπως είναι γνωστό σε αυτή την θερμοκρασία και μικρότερη το μελίσσι σχηματίζει την μελισσόσφαιρα και οι μέλισσες σταματούν να πετούνε με άνεση εκτός της κυψέλης άρα δεν έχουν την δυνατότητα να αδειάζουν το έντερό τους που είναι και η κυριότερη αιτία προσβολής του μελισσιού από νοζεμίαση . γ . Άνεμος Προφύλαξη του μελισσοκομείου από τους βοριάδες και τοπικά ρεύματα με φυσικούς ή τεχνητούς φράχτες . δ . Προσηλιακό Αν είναι δυνατόν με την ανατολή του ήλιου οι πρώτες ακτίνες να πίπτουν επί των κυψελών και αυτό να συνεχίζεται στην μεγαλύτερη διάρκεια της ημέρας . ε . Μελιτοέκριση – γύρη Καλό είναι να υπάρχει στην περιοχή μελιτοέκριση και γύρη ώστε οι μέλισσες να αξιοποιούν τις ημέρες που μπορούν να πετάξουν . Η ύπαρξη πεύκου με εργάτη , φθινοπωρινής κουμαριάς , δενδρολίβανου κλπ είναι νομές με εξαιρετικά καλά αποτελέσματα . στ . Νερό ύδρευσης των μελισσών Το νερό είναι απαραίτητο στις μέλισσες και τους χειμερινούς μήνες . Για λόγους οικονομίας πτήσεων και καταπονήσεων των μελισσών πρέπει το νερό να είναι κοντά στο μελισσοκομείο και αν είναι δυνατόν σε θερμοκρασία μεγαλύτερη του υπάρχοντος στην φύση . Πρέπει να τοποθετούνται κατάλληλες ποτίστριες και να εφοδιάζονται με καθαρό νερό από τον μελισσοκόμο . Το νερό είναι αναγκαίο και απαραίτητο πολύ περισσότερο τους καλοκαιρινούς μήνες και επιβάλλεται ο μελισσοκόμος να φροντίζει για την εξασφάλιση του ( φυσικές πηγές – ποτίστριες ) σε αντίθετη περίπτωση ελάχιστη θα είναι η συλλογή μελιού και τα μελίσσια λιμοκτονούν .2. Εποπτεία – φροντίδα Πρέπει να είναι προσβάσιμο όλο τον χειμώνα και σχετικά κοντά στην οικία του μελισσοκόμου ώστε να ασκείται εποπτεία και η σχετική φροντίδα με το μικρότερο δυνατό οικονομικό κόστος μεταφοράς . Οι επιθεωρήσεις του χειμώνα πρέπει να είναι ελάχιστες , γρήγορες και χωρίς να προκαλούν διαταραχή στις μέλισσες .3. Συμμάζεμα των μελισσών Αφήνουμε τόσα τελάρα όσα ‘’ πατάει ’’ ο πληθυσμός . Τα Μελίσσια με πληθυσμούς κάτω από έξι τελάρα τοποθετούνται για ξεχειμώνιασμα σε πεντακυψελίδια ή τρικυψελίδια . Αυτό έχει πολύ καλά αποτελέσματα γιατί τα μικρά μελισσοσμήνη εκμεταλλεύονται την θερμοκρασία του ενός το άλλο .4. Τροφές Ανάλογα με τον πληθυσμό του μελισσιού αφήνουμε και πλαίσια με μέλι τόσα όσα θα σκεπάζει ο πληθυσμός τα άδεια τελάρα απομακρύνονται . Την ύπαρξη ζαχαροζύμαρου πάνω από την μελισσόσφαιρα την θεωρούμε αναγκαία . Έτσι μπορεί να αποφευχθεί η νέκρωση του σμήνους λόγω ασιτίας . Γιατί μέλια μπορεί να υπάρχουν αλλά λόγω του κρύου οι μέλισσες να μην τα φθάνουν . Εξ άλλου οι μέλισσες το χειμώνα χρησιμοποιούν από το ζαχαροζύμαρο όση ποσότητα χρειάζονται . Το άριστο είναι να δίδουμε τουλάχιστον και ένα τελάρο με γύρη στο κέντρο της μελισσοφωλιάς δηλαδή μετά τον γόνο αν υπάρχει .

ΕΤΗΣΙΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΤΙΣ ΑΠΟΙΚΙΕΣ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ Κυψέλες σε Μελισσοκομείο Τρόποι πολλαπλασιασμού Μελισσοκομικοί χειρισμοί Ιανουαρίου Ανάλογα με την περιοχή και τη «διάθεση» του καιρού υπάρχουν διαφοροποιήσεις. Σε πιο βόρειες περιοχές οι θερμοκρασίες παραμένουν χαμηλές για μεγαλύτερο διάστημα και οι μέλισσες διατηρούν τη μελισσόσφαιρα. Κάποιες ζεστές μέρες οι μέλισσες χαλαρώνουν τη μελισσόσφαιρα και μπορούν να απομακρυνθούν για να αποβάλλουν τα περιττώματά τους. Τις ζεστές και ηλιόλουστες αυτές ημέρες (με θερμοκρασία μεγαλύτερη από 15°C) μπορεί να εκμεταλλευτεί ο μελισσοκόμος για να επιθεωρήσει το μελίσσι. Σε νοτιότερες περιοχές η άνοδος της θερμοκρασίας παρατηρείται νωρίτερα. Αν ο καιρός είναι ευνοϊκός και παρουσιαστούν οι πρώτες ανθοφορίες οι μέλισσες αρχίζουν τις πτήσεις και τη συλλογή. Τότε μπορεί να έχουμε και την αρχική παρουσία γόνου. Οι μειωμένες απαιτήσεις μελισσοκομικών χειρισμών την περίοδο αυτή δίνει τη δυνατότητα στο μελισσοκόμο να οργανώσει τον εξοπλισμό του, να διαπιστώσει τις ελλείψεις και να συντηρήσει τον υπάρχοντα εξοπλισμό. Χειρισμοί Φεβρουαρίου Η θερμοκρασία σταδιακά αυξάνει και στις νότιες κυρίως περιοχές ευνοούνται οι πτήσεις των μελισσών και η συλλογή γύρης και νέκταρος των ανθοφοριών της εποχής και κατατόπου περιοχής. Οι αμυγδαλιές, οι πρώιμες βερικοκιές, το ανοιξιάτικο ρείκι, το καραγάτσι είναι κάποιες από τις ανθοφορίες που τα μελίσσια την περίοδο αυτή μπορούν να εκμεταλλευτούν όπου οι συνθήκες το επιτρέπουν. Τα «πορτάκια», ανάλογα και με τη δυναμικότητα του μελισσιού, απομακρύνονται από την είσοδο της κυψέλης. Η εκτροφή γόνου ξεκινά και οι μέλισσες ξεκινούν σταδιακά να μπαίνουν σε καινούρια παραγωγική περίοδο. Την περίοδο αυτή, τέλος χειμώνα – αρχές άνοιξης και ανάλογα πάντα με την περιοχή και τις θερμοκρασίες, υπάρχει συχνά κίνδυνος να «χαθεί» το μελίσσι. Ο πληθυσμός μειώνεται καθώς οι «φθινοπωρινές» μέλισσες χάνονται. Η κατανάλωση τροφών είναι αυξημένη με την παρουσία του γόνου, ενώ οι ποσότητες που εξωτερικά διατίθενται είναι περιορισμένες και συχνά, λόγω χαμηλών θερμοκρασιών που μπορεί να επικρατούν, δύσκολα μπορούν οι μέλισσες να συλλέξουν. Ο πληθυσμός εσωτερικά της κυψέλης με δυσκολία μετακινείται ακόμη και για να πλησιάσει πλαίσια όπου υπάρχει τροφή, στην προσπάθειά του να καλύπτει το γόνο διαρκώς για να διατηρηθεί η θερμοκρασία του. Για τους λόγους αυτούς θα πρέπει ο μελισσοκόμος να φροντίσει για την επάρκεια τροφής. Κάθε μελισσοκομικός χειρισμός όμως που απαιτεί άνοιγμα της κυψέλης θα πρέπει να γίνεται σε μέρες θερμές, με θερμοκρασία ανώτερη των 15°C. Ένας καλός προγραμματισμός την περίοδο αυτή, για τους χειρισμούς και τις μετακινήσεις που θα ακολουθήσουν καθώς και πρόβλεψη εναλλακτικών λύσεων εάν οι καιρικές συνθήκες ανατρέψουν τον αρχικό προγραμματισμό, βοηθούν στην αποτελεσματικότερη εκμετάλλευση των μελισσοσμηνών. Χειρισμοί Μαρτίου Οι ανθοφορίες πληθαίνουν. Ο γόνος αυξάνει διαρκώς και οι απαιτήσεις των μελισσοσμηνών για τροφή επίσης. Η αύξηση της θερμοκρασίας και η υπάρχουσα υγρασία την περίοδο αυτή ευνοούν τα μελίσσια στη συλλογή γύρης και νέκταρος και στην ανάπτυξη του επομένως. Συχνός πρέπει να είναι ο έλεγχος από το μελισσοκόμο. Η γέννα της βασίλισσας, η ποσότητα και η διάθεση της τροφής στο μελίσσι, η δυνατότητα εκμετάλλευσης των ανθοφοριών της εποχής (αμυγδαλιά, ρείκι ανοιξιάτικο, αγριοκορομηλιά, βερικοκιά κ.α.) είναι η μέριμνα του μελισσοκόμου. Αναζήτηση επομένως μελισσοβοσκών και απαραίτητες μετακινήσεις δρομολογούνται. Χειρισμοί Απριλίου Τα μελίσσια, ανάλογα πάντα με την περιοχή και τις καιρικές συνθήκες, αρχίζουν να βρίσκονται σε πλήρη ανάπτυξη σε γόνο και νέες μέλισσες. Οι απαιτήσεις επομένως σε νέκταρ και γύρη είναι ιδιαίτερα αυξημένες. Οι ανθοφορίες των εσπεριδοειδών , της κερασιάς , της μηλιάς στη συνέχεια, είναι κάποιες από τις πηγές της περιόδου αυτής. Οι επιθεωρήσεις από το μελισσοκόμο πρέπει να είναι συχνές και να γίνονται επισταμένα. Η σμηνουργία είναι αναμενόμενη την περίοδο αυτή. Ανάλογα με τις συνθήκες τοποθετείται δεύτερο πάτωμα με χτισμένες ή άχτιστες κηρήθρες. Η περίοδος αυτή είναι κατάλληλη για παραγωγή νέων βασιλισσών, βασιλικού πολτού, και συλλογή γύρης. Χειρισμοί Μαϊου Η ακακία, η κουτσουπιά, το παλιούρι, είναι κάποιες από τις ανθοφορίες που βρίσκονται σε εξέλιξη την περίοδο αυτή. Οι «μελισσοβοσκές» γίνονται πλουσιότερες, ανάλογα πάντα με την περιοχή, και οι εργασίες των μελισσιών και των μελισσοκόμων είναι αυξημένες. Γίνονται τακτικές επιθεωρήσεις και συμπληρώνονται με πλαίσια τα κενά που υπάρχουν. Η φυσική σμηνουργία συνεχίζει ακόμη. Η παραγωγή νέων βασιλισσών, βασιλικού πολτού και η συλλογή γύρης ευνοούνται και την περίοδο αυτή. Νότια, όπου υπήρχαν πρώιμες ανθοφορίες και εσπεριδοειδή, γίνεται ο πρώτος τρύγος του «ανοιξιάτικου» μελιού. Τα μελίσσια μεταφέρονται σε πρώιμα θυμάρια, έλατα ή άλλες ανθοφορίες της εποχής. Χειρισμοί Ιουνίου Όπου υπήρχαν πρώιμες ανθοφορίες και ο καιρός ήταν ευνοϊκός έγινε ή γίνεται την περίοδο αυτή ο τρύγος του «ανοιξιάτικου» μελιού. Σημαντικές πηγές την περίοδο αυτή είναι το θυμάρι και το έλατο όπου συνήθως τα μελίσσια μεταφέρονται. Αρκεί ο καιρός να ευνοήσει. Βροχή τον Απρίλιο και αρχές Μαΐου, πριν την ανθοφορία του θυμαριού, ζεστός καιρός και υγροί άνεμοι την περίοδο της ανθοφορίας ευνοούν τη συλλογή. Αντίθετα, βροχή ή ξηροί και ψυχροί άνεμοι είναι πρόβλημα κατά την νεκταροέκριση του θυμαριού, ενώ «λίβας» έστω και μιας ημέρας προκαλεί διακοπή. Για τη συλλογή μελιτώματος από τον έλατο, χρειάζονται υψηλές θερμοκρασίες και απουσία βροχής. Ο μελισσοκόμος θα πρέπει να παρακολουθεί τις συνθήκες για να ξέρει κατά πόσο μπορεί να εκμεταλλευτεί τις προβλεπόμενες «βοσκές». Χειρισμοί Ιουλίου Ανάλογα με την περιοχή, τα θυμάρια και το έλατο είναι βασικές πηγές. Η παραμονή στον έλατο απαιτεί στη συνέχεια μετά το τρύγο, μεταφορά σε περιοχή με αφθονία σε νέκταρ και γύρη για να «ανανεωθούν» τα μελίσσια. Μεταφορά σε καστανιά όψιμη, όπου υπάρχει αφθονία σε γύρη και νέκταρ, μετά τον έλατο, βοηθά το μελίσσι και είναι μια καλή προετοιμασία εάν πρόκειται να ακολουθήσει μεταφορά στη συνέχεια στο πεύκο. Αρκεί οι καιρικές συνθήκες να είναι ευνοϊκές, να έχει προηγηθεί βροχή, να υπάρχει υγρασία, γιατί έχει παρατηρηθεί ότι σε περίπτωση ξηρασίας η γύρη της καστανιάς μπορεί να είναι τοξική για τη μέλισσα. Άλλες ¨μελισσοβοσκές¨ που είναι σε εξέλιξη την περίοδο αυτή είναι, ανάλογα με την περιοχή, η φλαμουριά, η βελανιδιά, το λιγούστρο, η λυγαριά, το καλαμπόκι. Γενικά, τα μελίσσια μεταφέρονται σε όψιμες ανθοφορίες, σε πιο ορεινές περιοχές ή παραμένουν σε πεδινές περιοχές όπου κυριαρχεί το βαμβάκι. Χειρισμοί Αυγούστου Στις πεδινές περιοχές κυριαρχεί το βαμβάκι, σημαντική «βοσκή» τόσο για παραγωγή όσο και για το «δυνάμωμα» του μελισσιού, ενώ τέλη Ιουλίου με αρχές Αυγούστου «δίνει» το πεύκο. Μελίσσια που μεταφέρονται στο πεύκο πρέπει να είναι δυνατά, με γόνο και πληθυσμό. Τον τρύγο του πεύκου ακολουθεί μεταφορά συνήθως σε σουσούρα (φθινοπωρινή ερείκη) , ή άλλες ανθοφορίες της περιοχής για συλλογή νέκταρος και γύρης. Τα μελίσσια παραμένουν για «δυνάμωμα» και μεταφέρονται ξανά στο πεύκο ή για να ξεχειμωνιάσουν. Χειρισμοί Σεπτεμβρίου Μελίσσια που πρόκειται να εκμεταλλευτούν το «δεύτερο βάρεμα» του πεύκου (μέσα Σεπτεμβρίου συνήθως και ανάλογα πάντα από τις καιρικές συνθήκες που επικρατούν) μεταφέρονται από τις περιοχές που βρίσκονταν, στο πεύκο. Συνήθως από ανθοφορίες όπως πολυκόμπι ή σουσούρα, οι οποίες και ακολουθούν μετά το τρύγο του πεύκου. Όποια και αν είναι η προέλευση του τελευταίου τρύγου, στη συνέχεια θα πρέπει να ακολουθήσει η παραμονή των μελισσιών σε περιοχές με ανθοφορίες ικανές να δυναμώσουν το πληθυσμό. Για τα πλαίσια που τρυγούνται σταδιακά καθ΄όλη την περίοδο και δεν χρησιμοποιούνται ξανά ή άμεσα από το μελίσσι θα πρέπει να ληφθούν μέτρα για την πρόληψη κατά του κηρόσκωρου. Χειρισμοί Οκτωβρίου Ανάλογα με την περιοχή και τις καιρικές συνθήκες, πολλά μελισσοκομεία μεταφέρθηκαν από ανθοφορίες όπως πολυκόμπι ή σουσούρα (ερείκη φθινοπωρινή) που ενισχύουν σημαντικά την ανάπτυξη του γόνου, και το δυνάμωμα του μελισσιού, στο πεύκο, για την εκμετάλλευση των μελιτοεκκρίσεων. Στη συνέχεια την εποχή αυτή γίνεται και ο τελευταίος τρύγος μελιού πεύκου. Κατά την παραμονή στα πευκοδάση, αν δεν υπάρχει ανθοφορία να δώσει γύρη, και σε συνδυασμό με την έντονη συλλογή μελιτώματος, περιορίζεται σημαντικά ο γόνος και ο πληθυσμός μειώνεται. Ανθοφορίες από αρκουδόβατο και κισσό που συναντώνται σε πευκοδάση μπορούν να στηρίξουν την εκτροφή του γόνου σε μελίσσια που βρίσκονται εκεί. Μετά τον τρύγο του πεύκου απαιτείται δυνάμωμα του μελισσιού, ανανέωση του πληθυσμού, για να μπορέσει να «ξεχειμωνιάσει». Μελίσσια που εκμεταλλεύονται μετά το πεύκο, ανθοφορίες όπως πολυκόμπι, κουμαριά, σουσούρα, επεκτείνουν σημαντικά το γόνο και δυναμώνουν. Στη συνέχεια τα μελισσοσμήνη μεταφέρονται σε περιοχές πιο θερμές, κατάλληλες για να ¨ξεχειμωνιάσουν¨ και για να εκμεταλλευτούν τις πρώιμες ανθοφορίες της άνοιξης, όταν θα αρχίσουν πάλι να δραστηριοποιούνται. Στο ξεκίνημα της άνοιξης σημαντικό ρόλο θα παίξουν η ανανέωση του πληθυσμού, που θα γίνει το φθινόπωρο, οι συνθήκες διαχείμασης και η απαλλαγή από αρρώστιες, για τα οποία ο μελισσοκόμος πρέπει να μεριμνήσει. Χειρισμοί Νοεμβρίου Από τον προηγούμενο ήδη μήνα, θα πρέπει ο μελισσοκόμος να έχει φροντίσει ώστε τα μελίσσια να εκμεταλλευτούν τις ανθοφορίες του φθινοπώρου, να εκτρέψουν γόνο προκειμένου να ανανεωθεί ο πληθυσμός του μελισσιού. Οι νέες «φθινοπωρινές» μέλισσες έχουν μεγαλύτερη διάρκεια ζωής και είναι αυτές που θα φροντίσουν για την επιβίωση του μελισσιού κατά τη διάρκεια του χειμώνα καθώς και για την είσοδο στην παραγωγική περίοδο μόλις η περιοχή, η εποχή και οι θερμοκρασίες το επιτρέψουν. Τα μελίσσια αν δεν έχουν ήδη μεταφερθεί μεταφέρονται στον τόπο διαχείμασης. Τοποθετούνται σε μέρος τέτοιο ώστε να εκμεταλλεύονται την ηλιοφάνεια του χειμώνα κατά το μέγιστο δυνατό και να προστατεύονται από τους τοπικούς ανέμους και τα ακραία καιρικά φαινόμενα. Ανάλογα πάντα με την περιοχή και τις καιρικές συνθήκες, την περίοδο αυτή το μελίσσι «ξεγονεύει» και είναι η κατάλληλη εποχή για θεραπεία ενάντια στη βαρρόα. Εκτός από τη θεραπεία γίνεται την εποχή αυτή και προσεκτική επιθεώρηση γενικά της κατάστασης κάθε κυψέλης για να διαπιστωθεί η δυναμικότητα της κυψέλης και η δυνατότητα ασφαλούς «ξεχειμωνιάσματος». Με τη πτώση της θερμοκρασίας, περιορίζουμε την είσοδο της κυψέλης με «πορτάκια» για να αποφύγουμε την εισβολή εχθρών (π.χ. ποντίκια) και ψυχρού αέρα. Όταν η θερμοκρασία πέσει σημαντικά οι μέλισσες ησυχάζουν και σχηματίζουν «μελισσόσφαιρα» για να μπορέσουν να διατηρήσουν εσωτερικά τη θερμοκρασία που απαιτείται. Στη φάση αυτή είναι σημαντικό, με τη σωστή διάταξη των πλαισίων, κοντά στη μελισσόσφαιρα, να υπάρχει διαθέσιμη τροφή. Η απειλή του χειμώνα στην ουσία είναι η λιμοκτονία και όχι το ψύχος. Χειρισμοί Δεκεμβρίου Οι χαμηλές θερμοκρασίες είναι απαγορευτικές για κάθε δραστηριότητα εσωτερικά της κυψέλης. Οι μέλισσες μαζεύονται όλες μαζί και σχηματίζουν ένα «σώμα», τη «μελισσόσφαιρα», στην προσπάθεια να διατηρήσουν σταθερή την επιθυμητή θερμοκρασία. Περίοδος ξεκούρασης και για τους μελισσοκόμους. Οι επισκέψεις στα μελισσοκομεία είναι περιορισμένες. Γίνεται έλεγχος για τυχόν ζημιές (άνοιγμα καπακιών, μετατόπιση κυψελών, λιμνάζοντα νερά, φράξιμο εισόδων κ.α.) από δυσμενείς καιρικές συνθήκες (ισχυροί άνεμοι, έντονες βροχοπτώσεις, χαλαζόπτωση κ.α.). Top ΤΡΟΠΟΙ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΥ ΜΕΛΙΣΣΩΝ Α. Μελίσσι από σμηνουργία Βρίσκουμε τον αφεσμό (το σμήνος που έφυγε με την βασίλισσα από την μητρική κυψέλη και κρέμεται σε δέντρο ή άλλο αντικείμενο εκτός κυψέλης) και τον τοποθετούμε σε μία κυψέλη Προσθέτουμε κηρήθρες Τόσο το μητρικό όσο και το νέο μελίσσι αναπτύσσονται κανονικά Β. Διαίρεση μονού μελισσιού στα δύο Βάζουμε μία κενή κυψέλη («νέα») δίπλα ακριβώς σε αυτή που θέλουμε να διαιρέσουμε («παλιά»). Καλό θα ήταν οι κυψέλες να είναι ίδιου χρώματος. Από την «παλιά» επιλέγουμε τα μισά πλαίσια (που όμως να έχουν 2-3 πλαίσια ανοιχτό και σφραγισμένο γόνο) και τα μεταφέρουμε στην «νέα», με διάταξη Μέλι-Γύρη-Γόνος (από έξω προς τα μέσα). Μεταφέρουμε το ένα από τα δύο αυτά μελίσσια 4-5 χιλιόμετρα μακριά. Μετά από 3 μέρες ανοίγουμε τα μελίσσια, και σε όποιο δούμε αυγά σημαίνει ότι έχει βασίλισσα, ενώ το άλλο θα είναι το ορφανό. Στο ορφανό τροφοδοτούμε με σιρόπι ζάχαρης 1:1. και το ανοίγουμε μετά από 30 ημέρες (ΠΡΟΣΟΧΗ: να μην ανοιχθεί νωρίτερα, γιατί τότε οι εργάτριες συνήθως σκοτώνουν την παρθένα βασίλισσα) και επιβεβαιώνουμε την ύπαρξη νέας βασίλισσας από την παρουσία εργατικού γόνου. Αυτό με τη βασίλισσα μπορούμε να το αναπτύξουμε κανονικά Γ. Διαίρεση διώροφου μελισσιού στα δύο Ακολουθούμε ακριβώς την ίδια διαδικασία. Διαιρούμε την «παλιά» κυψέλη στα δύο, επιλέγοντας πλαίσια με ανοιχτό και σφραγισμένο γόνο, τα βάζουμε στην «νέα» με διάταξη Μέλι-Γύρη-Γόνος και μεταφέρουμε μία από τις δύο κυψέλες 4-5 χιλιόμετρα μακριά. Ελέγχουμε μετά από 3 μέρες ποιο μελίσσι είναι ορφανό και τροφοδοτούμε με σιρόπι ζάχαρης 1:1. Μετά από 30 μέρες από την διαίρεση (ΠΡΟΣΟΧΗ: να μην ανοιχθεί νωρίτερα, γιατί τότε οι εργάτριες συνήθως σκοτώνουν την παρθένα βασίλισσα) ελέγχουμε την παρουσία και την ωοτοκία της νέας βασίλισσας. Στο άλλο με τη βασίλισσα μπορούμε να προσθέσουμε νέες κηρήθρες και να το αναπτύξουμε κανονικά. Δ. Διαίρεση διώροφου δυνατού μελισσιού σε πάνω από 2 τμήματα Από πολύ δυνατά μελίσσια, που διαθέτουν πάνω από 18 πλαίσια γόνο, μπορούμε να φτιάξουμε περισσότερα από ένα νέα μελίσσια. Τον Απρίλιο, όταν η ανθοφορία είναι πλούσια, διαιρούμε το μελίσσι στα δύο, όπως περιγράφηκε στην παράγραφο «Β» Βάζουμε τις κυψέλες τη μία πλάι στην άλλη Όταν, μετά από 2 μέρες ανοίγουμε τα μελίσσια και δούμε ποιο είναι το ορφανό, το βάζουμε στη θέση του «παλιού» μελισσιού (για να μαζέψει αρκετές συλλέκτριές του), μετακινώντας αυτό με τη βασίλισσα 2-3 μέτρα μπροστά του Δέκα μέρες αργότερα, το ορφανό μελίσσι θα περιέχει πολλά σφραγισμένα βασιλικά κελιά, και έτσι το χωρίζουμε εκ νέου σε 2-3 μέρη, στη θέση του «παλιού» μελισσιού Το μελίσσι που έχει βασίλισσα αναπτύσσεται κανονικά και επανέρχεται στη αρχική του κατάσταση μετά από 3-4 εβδομάδες Τα νέα μικρά μελίσσια τροφοδοτούνται για να αυξήσουν πληθυσμούς και να αναπτυχθούν και αυτά

Πασχάλης Χαριζάνης, Καθηγητής Γ.Π.Α.

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΗΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ
Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Μια μελισσοκομική εκμετάλλευση, για να είναι αποδοτική και να έχει μέλλον, θα πρέπει να είναι καλά οργανωμένη και να διαθέτει σύγχρονο εξοπλισμό. Υπάρχει ανάγκη εκσυγχρονισμού της μελισσοκομίας και αυτό ισχύει σε κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα.
Ο καλός σχεδιασμός των χώρων διευκολύνει τις εργασίες και μεγιστοποιεί τη χωρητικότητα. Η καλή διευθέτηση των μηχανημάτων και εργαλείων κάνει πιο αποτελεσματική την κάθε εργασία. Η υλικο-τεχνική υποδομή κάθε μελισσοκομικής εκμετάλλευσης είναι βασικός μοχλός ανάπτυξης και ευημερίας της.
Πριν τοποθετηθεί οτιδήποτε στην αποθήκη, πρέπει να καθαρίζεται. Αν τύχει τα εργαλεία να είναι μολυσμένα από κάποια αρρώστια, τότε αυτά πρέπει να απολυμαίνονται. Αν οι κηρήθρες προέρχονται από μελίσσια με μολυσματική αρρώστια όπως π.χ. Αμερικανική Σηψιγονία, τότε πρέπει να καίγονται. Μετά από κάθε τρύγο, οι παλιές μαύρες κηρήθρες πρέπει να ανακυκλώνονται, και τα σπασμένα πλαίσια και ο άλλος εξοπλισμός να επισκευάζονται ή να απομακρύνονται.
Ανάλογα με την κατεύθυνση της παραγωγής, η μελισσοκομική μονάδα μπορεί να παράγει μόνο μέλι ή μόνο βασίλισσες ή όλη την ποικιλία των προϊόντων της κυψέλης. Κάθε είδος εκμετάλλευσης απαιτεί εκτός από τις κυψέλες και μια σειρά από ειδικά εργαλεία και εξοπλισμό.
Στην εργασία αυτή αναφέρονται λεπτομερώς τα διάφορα εργαλεία και ο εξοπλισμός που απαιτούνται για να λειτουργήσει μια μελισσοκομική μονάδα των 350 μελισσιών για παραγωγή μελιού και μια μονάδα για παραγωγή 2000 βασιλισσών και 200 παραφυάδων. Επίσης περιγράφονται οι βασικές αρχές λειτουργίας της μελισσοκομικής εκμετάλλευσης, δίδονται τα χαρακτηριστικά ενός καλού μελισσοκομικού κτιρίου και αναφέρονται τα πιο κοινά προβλήματα που παρουσιάζονται στις κτιριακές εγκαταστάσεις.
Επίσης αναφέρονται εγκαταστάσεις τρύγου και συσκευασίας μελιού για μελισσοκομικές εκμεταλλεύσεις 50, 150 και 350 μελισσιών καθώς και συσκευαστήριο μελιού ομάδας 10 ατόμων.
Οι παρακάτω περιγραφές γίνονται για μελισσοκομική μονάδα 350 μελισσιών.
Β. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΛΟΥ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΟΥ ΚΤΙΡΙΟΥ
1. Χώρος τρύγου και συσκευαστηρίου μελιού με δάπεδο και τοίχους από πλακάκια και καλό σύστημα αποστράγγισης (Εικ. 1).
2. Χωριστή βρύση για ζεστό και κρύο νερό με λάστιχο για το πλύσιμο του δαπέδου στο χώρο εξαγωγής του μελιού.
3. Ηλεκτρικό ρεύμα με καλό φωτισμό και πολλές πρίζες στους τοίχους.
4. Δυνατότητα θέρμανσης σε μερικούς χώρους όπως γραφείο, χώρο τρύγου και φύλαξης ατρύγητων κηρηθρών καθώς και χώρο διατήρησης συσκευασμένων βάζων μελιού.
5. Χώρος αποθήκευσης και πώλησης του προϊόντος.
6. Γραφείο με παράθυρο.
7. Τουαλέτα με νιπτήρα και απλή ντουζιέρα με βόθρο.
8. Εναρμόνιση με τους κανονισμούς της πολεοδομίας και τους κανόνες υγιεινής.
Γ. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΗΚΑ ΚΑΛΗΣ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΗΣ
ΑΠΟΘΗΚΗΣ
1. Τσιμεντένιο δάπεδο με καλή αποστράγγιση για την αποθήκευση μελισσοκομικού υλικού.
2. Μεγάλες πόρτες για εύκολη είσοδο μεγάλων αντικειμένων.
3. Παροχή ηλεκτρικού ρεύματος κατάλληλα γειωμένο.
4. Ζεστό και κρύο νερό.
5. Θερμαινόμενος χώρος με πάγκο για εργασία κατά τους χειμερινούς μήνες για την επισκευή μελισσοκομικού υλικού.
6. Πλατφόρμα φορτο-εκφόρτωσης.
7. Παράθυρα και πόρτες με σήτες (μελισσοστεγανό).
8. Παγίδα διαφυγής στην οροφή για την απομάκρυνση των μελισσών
9. Ύψος αρκετό για μεγάλη χωρητικότητα (τουλάχιστον 3 μέτρα).
10. Ασφάλιση από κλέφτες.
11. Πολλά ράφια, αρκετά φαρδιά και πολύ γερά για να αντέχουν μεγάλο βάρος.
12. Κατάλληλος χώρος για το καθάρισμα των εξαρτημάτων από την πρόπολη και το κερί καθώς και για το βάψιμό τους.
13. Πρόσβαση σε αυτοκίνητο όλο το χρόνο, ακόμη και με συνθήκες βροχής.
Δ. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΟ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΟ ΚΤΙΡΙΟ
Ακόμη και στις καλύτερες εγκαταστάσεις μπορεί να παρουσιαστούν κάποια προβλήματα. Τα παρακάτω προβλήματα είναι χαρακτηριστικά των μελισσοκομικών αποθηκών.
1. Ποντίκια
Η μελισσοκομική αποθήκη θεωρείται ο παράδεισος των ποντικών γιατί μπορούν να βρουν κηρήθρες με μέλι και γύρη αλλά και νεκρές μέλισσες. Με τέτοια άριστη, πλούσια ισορροπημένη διατροφή και καλή προστασία από τις καιρικές συνθήκες αναπτύσσονται και πολλαπλασιάζονται πολύ γρήγορα.
Για την αντιμετώπισή τους εκτός από τη στεγανοποίηση της αποθήκης (σήτες κ.λ.π.) τοποθετούνται μηχανικές ή κολλητικές παγίδες ενώ τα δηλητηριασμένα δολώματα θα πρέπει να αποφεύγονται. Επειδή οι κηρήθρες περιέχουν μέλι που είναι τροφή για τον άνθρωπο, η παρουσία ποντικών είναι ανεπιθύμητη για ευνόητους λόγους.
2. Λεηλάτριες μέλισσες.
Ακόμη και στα παράθυρα και πόρτες με σήτες κατά τη διάρκεια ξηρασίας (έλλειψης μελιτοφορίας) λεηλάτριες μέλισσες μπαίνουν μέσα στο κτίριο κατά εκατοντάδες και συγκεντρώνονται στα παράθυρα. Εκεί πεθαίνουν και μυρίζουν άσχημα καθώς γίνεται η αποσύνθεσή τους. Η καλή λοιπόν στεγανοποίηση των παραθύρων ιδίως όταν μέσα στο κτίριο υπάρχουν μέλια είναι επιτακτική. Καλό είναι να τοποθετούνται στα παράθυρα ή και στην οροφή παγίδες διαφυγής των μελισσών.
3. Διάφορα έντομα.
Διάφορα έντομα όπως κηρόσκορος, μυρμήγκια, κατσαρίδες συχνά δημιουργούν προβλήματα. Κάθε έντομο απαιτεί ειδική αντιμετώπιση, γι’ αυτό η καθαριότητα και η τάξη μέσα στην αποθήκη βοηθούν στον περιορισμό τους.
4. Κίνδυνος πυρκαγιάς
Τα περισσότερα μελισσοκομικά υλικά (ξύλα, κερί, κ.λ.π.) είναι εύφλεκτα και σε περίπτωση πυρκαγιάς η κατάσβεσή της θα είναι πολύ δύσκολη. Για το λόγο αυτό θα πρέπει να υπάρχουν σε εμφανή μέρη της αποθήκης πυροσβεστήρες. Επίσης το ηλεκτρικό δίκτυο να είναι καλά γειωμένο.
5. Κεριά στο δάπεδο.
Όσο καλά και να είναι κατασκευασμένο το κτίριο και όσο επιμελημένη να είναι η δουλειά μας δεν μπορούμε να αποφύγουμε τα κεριά στο δάπεδο. Μπορούμε όμως να τα ξύσουμε ή να τα πλύνουμε με πίεση ζεστού νερού. Και στις δύο περιπτώσεις η καλή κατασκευή του δαπέδου βοηθάει πολύ. Πολλοί προτιμούν βιομηχανικό δάπεδο ενώ άλλοι πλακάκια.
6. Μέλια στο δάπεδο
Να αποφεύγεται το χύσιμο μελιού στο δάπεδο. Το μέλι μπορεί να μην είναι «βρώμικο», όμως κολλάει και το να πατάς με τα παπούτσια σου επάνω σε χυμένο μέλι δεν είναι ότι ευχάριστο υπάρχει. Μια σφουγγαρίστρα και ζεστό νερό λύνει το πρόβλημα.
7. Η μυρωδιά.
Η μελισσοκομική αποθήκη έχει μία χαρακτηριστική μυρωδιά που είναι ένας συνδυασμός κεριού, πρόπολης, μελιού, καπνιστηρίου, μελισσών σε αποσύνθεση και παλαιού ξύλου. Η μυρωδιά αυτή είναι συνηθισμένη και ο καλός αερισμός μπορεί να τη μειώσει.

Σχήμα 1. Κάτοψη μελισσοκομικού κτιρίου (για 350 μελίσσια). Οι χώροι είναι σχεδιασμένοι αναλογικά. Οι πραγματικές διαστάσεις μπορεί να ποικίλλουν ανάλογα με τη διαθέσιμη επιφάνεια που έχει ο μελισσοκόμος. Ένα κανονικό κτίριο θα μπορούσε να έχει εξωτερικές διαστάσεις 10 Χ 10 ή 12 Χ 12 μέτρα.
1. Αποθήκη κυψελών και λοιπού εξοπλισμού
2. Θάλαμος διατήρησης κηρηθρών με μέλι
3. Χώρος τρυγητού και συσκευασίας μελιού
4. Ηλεκτρικός θερμοσίφωνας για ζεστό νερό, ή καυστήρας αν γίνει εγκατάσταση κεντρικής θέρμανσης.
5. Εργαστήριο επισκευής μελισσοκομικού υλικού
6. Γραφείο
7. Τουαλέτα-ντουζιέρα
8. Πάγκος απολεπισμού
9. Μελιτοεξαγωγέας
10. Δοχεία μελιού
11. Συσκευαστήριο μελιού
12. Εξέδρα φορτο-εκφόρτωσης
Οικονομικά στοιχεία μελισσοκομικής μονάδος
Ο πίνακας 5 παρουσιάζει τον κοινό εξοπλισμό που έχει κάθε μελισσοκομική
μονάδα παραγωγής μελιού ή παραγωγής βασιλισσών. Ο πίνακας 6  καταγράφει τον
εξοπλισμό για μονάδα παραγωγής μελιού 350  μελισσιών,  ενώ ο πίνακας 7  τον
εξοπλισμό για μονάδα παραγωγής 2000  βασιλισσών και 200  παραφυάδων των 5
πλαισίων. Οι τιμές είναι ο μέσος όρος 3 καταστημάτων. Μπορεί να υπάρχουν τιμές
χαμηλότερες ή και ψηλότερες. Η τιμή κάποιου εργαλείου εξαρτάται άμεσα από την
ποιότητά του. Στους πίνακες συμπεριλαμβάνεται ο κυριότερος εξοπλισμός.  Υπάρχουν
βέβαια και πολλά άλλα εργαλεία, αλλά η χρήση τους εξαρτάται από την εμπειρία και
την εξειδίκευση του μελισσοκόμου.
Πίνακας 5. Κοινός εξοπλισμός για κάθε μελισσοκομική μονάδα (350 μελισσιών)
παραγωγής μελιού ή παραγωγής βασιλισσών με τις ενδεικτικές τιμές.
α/α Είδος εξοπλισμού
Αρ.
τεμαχίων
Ευρώ
1  Φορτηγό μεγάλο (για 100 διπλά μελίσσια)
(Προαιρετικό)
1 60.000
2  Φορτηγό μικρό (για 15 διπλά μελίσσια)  1 20.000
3  Ποτίστρες (ιδιοκατασκευή)  5 250
4  Γυρεοπαγίδες 15 110
5  Ζυμωτήριο 100 κιλών απλό 1 1.600
6  Μύλος άλεσης ζάχαρης 1 1.200
7  Δεξαμενή παρασκευής σιροπιού 300 λίτρων 1 200
8  Δεξαμενή μεταφοράς σιροπιού 300 λίτρων 200
9  Ηλιακός κηροτήκτης 10 κηρηθρών 2 400
10  Καροτσάκι μεταφοράς κυψελών  για αποθήκη 1 100
11  Συσκευή συρμάτωσης πλαισίων 1 150
12  Συσκευή πυροσφράγισης   1 100
13  Ανέμη σύρματος 1 5
14  Τροφοδότες 200 1.200
15  Καπνιστήρια δερματινα 3 60
16  Εργαλεία κυψέλης (ξέστρα)  3 20
17  Μελισσοκομικές μάσκες 5 100
18  Φόρμες ολόσωμες 3 60
19  Γάντια δερμάτινα 3 30
20  Μελισσοκομική βούρτσα 3 12
Σύνολο 25.597
Ε. ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΟΣΠίνακας 6. Εξοπλισμός για μελισσοκομική μονάδα παραγωγής μελιού
350 μελισσιών με τις ενδεικτικές τιμές.
α/α
Είδος εξοπλισμού
Αρ.
τεμαχίων
Ευρώ
1  Εμβρυοθάλαμοι 350 7.900
2  Μελιτοθάλαμοι 350 6.750
5  Καπάκια 350 2.550
6  Διαφράγματα βασιλισσών 150 650
Σύνολο 17.850
Πίνακας 7. Εξοπλισμός για μελισσοκομική μονάδα 150 μελισσιών για παραγωγή 2000
βασιλισσών και 200 παραφυάδων (5 πλαισίων) ταυτόχρονα με τις ενδεικτικές τιμές.
α/α Είδος εξοπλισμού
Αρ.
τεμαχίων
Ευρώ
1  Βάσεις (πυθμένες)  150  800
2  Πατώματα 300  6.000
3  Καπάκια (Αυστραλίας)  150  900
4  Κυψελίδια 500  9500
5  Διαφράγματα βασιλισσών 50  230
6  Τροφοδότες κυψελών στάνταρ 150  900
7  Πλαίσια στήριξης πήχεων 20  50
8  Πλαίσια με κηφηνοκηρήθρες 150  180
9  Πλαίσια για στήριξη κλωβών βασιλισσών 20  50
10  Πήχεις βασιλοτροφίας 150  100
  11  Τεχνητά βασιλικά κελιά 3000  100
12  Κλουβάκια αποστολής-εισαγωγής βασιλισσών 2000  1.300
13  Βελόνες εμβολιασμού 5  50
14  Πλαισιοθήκες 10  100
15  Χρώματα σημαδέματος (μαρκαρίσμ.) βασιλισσών 3 σέτ 100
16  Θήκες μεταφοράς βασιλικών κελιών (50 θέσεων)  10  100
17  Επωαστικός θάλαμος χωρητικότητας 10 πλαισίων 1  650
18  Συσκευή συλλογής βασιλικού πολτού 1  350
Σύνολο 21.460Συστήματα Τρύγου και Συσκευασίας Μελιού
Ι. Μελισσοκομική εκμετάλλευση 50 Περίπου μελισσιών
Α. Για τρύγο μελιού                  Τιμή σε Ευρώ
1.  Μελιτοεξαγωγέας 4 πλαισίων με αναστροφή      700
2.  Πάγκος απολεπισμού 24 πλαισίων       400
3.  Μαχαίρι απολεπισμού ηλεκτρικό ή ατμού      120
Σύνολο       1.220
Β. Ατομικό συσκευαστήριο μελιού
(Δυνατότητα 200 kg ημερησίως)
1. Δύο δοχεία ανοξείδωτα 200  Kg (2Χ150)       300
2. Θερμοθάλαμος 8 δοχείων      1.000
3. Απλό φίλτρο (βάση και νάϋλον)        200
Σύνολο       1.500
ΙΙ. Μελισσοκομική εκμετάλλευση 150 περίπου μελισσιών
Α. Για τρύγο μελιού
1.  Μελιτοεξαγωγέας 6 πλαισίων με αναστροφή     2.000
2.  Πάγκος απολεπισμού 24 πλαισίων         400
3.  Μηχανή απολεπισμού χειροκίνητη      1.300
4.  Μαχαίρι απολεπισμού ηλεκτρικό ή ατμού        120
Σύνολο      …3.820
Β. Ατομικό συσκευαστήριο μελιού
(Δυνατότητα 450 kg ημερησίως)
1. Δύο δοχεία ανοξείδωτα 450  Kg (2Χ180)        360
2. Θερμοθάλαμος 8 δοχείων       1.000
3. Απλό φίλτρο (βάση και νάϋλον)         200
Σύνολο        1.560
IΙΙ. Μελισσοκομική εκμετάλλευση 350 περίπου Μελισσιών
Α. Για τρύγο μελιού
1.  Μελιτοεξαγωγέας 10 πλαισίων με αναστροφή    4.000
2.  Πάγκος απολεπισμού 24 πλαισίων        400
3.  Μηχανή απολεπισμού χειροκίνητη     1.300
4.  Δύο μαχαίρια απολεπισμού ηλεκτρικά ή ατμού                  240
Σύνολο        5.940
Β. Ατομικό συσκευαστήριο μελιού (Δυνατότητα 450 kg ημερησίως)
1. Τρία δοχεία ανοξείδωτα 450  Kg (3Χ180)      540
2. Θερμοθάλαμος 16 δοχείων     1.100
3. Ένα φίλτρο μελιού τελικού σταδίου      660
4. Δοσομετρική απλή      2.200
Σύνολο      4.500
IV. Συσκευαστήριο μελιού για ομάδα 10 περίπου μελισσοκόμων
(Δυνατότητα 800 kg ημερησίως)
1. Δύο ρευστοποιητές μελιού των 16 δοχείων  2.400
2. Μία δοσομετρική συσκευή – αντλία   3.000
3. Ένα περιστρεφόμενο τραπέζι δοσομετρικής  3.200
4. Αντλία μελιού      2.000
4. Ένα φίλτρο μελιού τελικού σταδίου      670
5. Πέντε δοχεία 450 Kg INOX με βάσεις (5Χ180)  1.160
6. Ημιαυτόματη ετικετέζα     3.000
8. Σύνδεσμοι σωληνώσεις (σετ)       650
ΣΥΝΟΛΟ     ……..15.820
 ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ

Εικόνα 1. Χώρος τρύγου μελιού με πλακάκια στον τοίχο και δάπεδο.	Εικόνα 2. Δοχεία μελιού 450 κιλών.
Εικόνα 3. Μελιτοεξαγωγέας 4 πλαισίων.	Εικόνα 4. Μαχαίρι απολεπισμού.

Εικόνα 5. Μελιτοεξαγωγέας 6 πλαισίων.	Εικόνα 6. Μελιτοεξαγωγέας 10 πλαισίων.
Εικόνα 3. Θερμοθάλαμος 16 δοχείων	Εικόνα 4. Συσκευαστήριο μελιού για ομάδα παραγωγών.

ΤΟΝΙΣΤΗΚΕ ΣΕ ΗΜΕΡΙΔΑ ΣΤΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

Δυναμικά αναπτυσσόμενη η μελισσοκομία

Ως δυναμικά αναπτυσσόμενος τομέας της ζωικής παραγωγής εμφανίζεται εν μέσω οικονομικής κρίσης, η μελισσοκομία. Νέοι αλλά και μεγαλύτερης ηλικίας άνθρωποι που μαστίζονται από την ανεργία και αναζητούν κύρια ή συμπληρωματική απασχόληση για να «τονώσουν» το οικογενειακό τους εισόδημα, φαίνεται ότι στρέφονται στα μελίσσια, τονώνοντας και την ίδια τη μελισσοκομία στην Ελλάδα, όπου –μολονότι οι κλιματολογικές συνθήκες είναι ιδανικές- δεν έχει αναπτυχθεί σε σημείο που να καλύπτει τις ανάγκες της εγχώριας κατανάλωσης. Πλέον, οι προοπτικές της ελληνικής μελισσοκομίας, μιας παράδοσης που βρίσκει τις ρίζες της στην αρχαία Ελλάδα, είναι ευοίωνες, τονίστηκε σε ημερίδα που πραγματοποίησε χθες, το Τμήμα Γεωπονίας Φυτικής Παραγωγής και Αγροτικού Περιβάλλοντος, με αφορμή τη συμπλήρωση δέκα ετών λειτουργίας του, μετά την κατάτμησή του από το πρώην ενιαίο τμήμα Γεωπονίας Φυτικής και Ζωικής Παραγωγής.  

Σύμφωνα με την Κοσμήτορα της Γεωπονικής Σχολής και Πρόεδρο του Τμήματος Φυτικής Παραγωγής και Αγροτικού Περιβάλλοντος, καθηγήτρια, Μαρία Σακελλαρίου- Μακραντωνάκη, το ενδιαφέρον νέων αλλά και μεγαλύτερης ηλικίας ανθρώπων να ασχοληθούν με τη μελισσοκομία είναι έντονο.

Όπως σημείωσε, στην Ελλάδα υπάρχουν οι κλιματολογικές συνθήκες και η βιοποικιλότητα που χρειάζεται η μέλισσα για να βοσκήσει, προκειμένου να αναπτυχθεί η μελισσοκομία. «Μόνο στο Πήλιο υπάρχουν καταγεγραμμένα περί τα 3.000 βότανα», σημείωσε η ίδια, υποστηρίζοντας ότι υπάρχει πεδίο δραστηριοποίησης στο συγκεκριμένο τομέα της ζωικής παραγωγής, όχι μόνο από αγρότες αλλά και από ετεροεπαγγελματίες. 

Και μολονότι η μελισσοκομία βρίσκει τις ρίζες της στην αρχαία Ελλάδα, η κ. Σακελλαρίου- Μακραντωνάκη, χαρακτήρισε τη μελισσοκομία ως νέο επάγγελμα εν μέσω οικονομικής κρίσης, που μπορεί να αποτελέσει είτε κύρια είτε συμπληρωματική απασχόληση.

Μάλιστα εξήγησε ότι κάποιος μπορεί να ξεκινήσει από μία- δύο κυψέλες και σιγά- σιγά να τις πολλαπλασιάσει. «Οι προοπτικές της ελληνικής μελισσοκομίας είναι ευοίωνες», τόνισε η Κοσμήτορας της Γεωπονικής Σχολής.

Στο πλαίσιο της ημερίδας λειτούργησαν και πέντε εκθέσεις με εξοπλισμό από το Μελισσοκομικό Κέντρο Βόλου, με φωτογραφικό υλικό από την Ομοσπονδία Μελισσοκομικών Συλλόγων Ελλάδος, με εικόνες και κατασκευές από κερί της Μάρως και του Κώστα Υφαντή, με σαπούνια και κηραλοιφή από την κ. Μένη Χατζηπαναγιώτου (προϊόντα ROZMARINO, Εργαστήριο επεξεργασίας βοτάνων και Παραγωγής χειροποίητων παραδοσιακών σαπουνιών με τη χρήση προϊόντων μέλισσας) και με μέλι από το Μελισσοκομικό Συνεταιρισμό Μαγνησίας.

ΕΛΕΝΗ ΧΑΝΟΥ

ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ

ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ

Κείμενο: Πολυτίμη Τσάχαλη

Είναι ο κτηνοτροφικός κλάδος που ασχολείται με τη φροντίδα και τη διαχείριση των αποικιών των μελισσών. Εκτρέφονται για το μέλι και τα άλλα προϊόντα που παράγουν, για την επικονιαστική τους δράση στα καλλιεργούμενα φυτά ή ως ευχάριστη ερασιτεχνική απασχόληση.

Από τους προϊστορικούς χρόνους οι άνθρωποι ήξεραν να παίρνουν το μέλι και να το χρησιμοποιούν στη διατροφή τους. Επί πολλούς αιώνες το μέλι ήταν η μόνη γνωστή γλυκαντική ουσία. Οι Θεοί του Ολύμπου τρέφονταν με νέκταρ και αμβροσία. Ο Ησίοδος και ο Πίνδαρος αναφέρουν ότι ο Αρισταίος, γιος του Απόλλωνα και της Κυρήνης. ήταν ο εισηγητής της καλλιέργειας των
μελισσών, του σταφυλιού και της ελιάς, ο προστάτης των βοσκών και των κυνηγών, θεράποντας της ιατρικής και της μαντικής. Ο Αρισταίος είχε γίνει αθάνατος, επειδή η Γη και οι Ώρες, στις οποίες τον είχε παραδώσει ο Απόλλωνας, τον έτρεφαν με αμβροσία.

Η μέλισσα που εξημερώθηκε από τον άνθρωπο ανήκει στο γένος Apis (είδος Apis mellifica). Παλαιότερα οι μέλισσες εκτρέφονταν σε κοφίνια διάφορων τύπων, σε ξύλινα κιβώτια, σε πήλινα δοχεία, σε κοίλους κορμούς δέντρων κλπ. Ο μελισσοκόμος έπαιρνε απλώς μερικές κηρήθρες, τις συνέθλιβε και αποκτούσε ένα προϊόν μέτριας ποιότητας. Η ανακάλυψη της κυψέλης με τα κινητά πλαίσια καθώς και της λεγόμενης τεχνητής κηρήθρας, που εφαρμόζεται στα πλαίσια, επέφερε μεγάλες αλλαγές: οικονομία σε μέλι, κερί και εργασία εκ μέρους του σμήνους, άνεση στην επίβλεψη της ζωής της αποικίας, καταπολέμηση των ασθενειών και, επίσης, περιορισμό της δημιουργίας κηφηνοκελλιών στον απαραίτητο για την επιβίωση του μελισσιού αριθμό.

Μεγάλη σημασία για την επιτυχία μιας μελισσοκομικής επιχείρησης έχει η περιοχή όπου είναι εγκατεστημένη. Ιδανική θεωρείται η περιοχή με άφθονη και συνεχή ανθοφορία την άνοιξη, ώστε να αναπτυχθεί κανονικά ο γόνος, άφθονη ανθοφορία το καλοκαίρι εκλεκτών μελισσοκομικών φυτών, ώστε να εξασφαλιστεί πλούσια σοδειά άριστου μελιού και καλή ανθοφορία το φθινόπωρο, ώστε να ανανεωθεί ο πληθυσμός των σμηνών και να αποταμιευθεί αρκετή τροφή για τους χειμερινούς μήνες. Ουσιαστικά είναι λίγα τα βασικά φυτά νεκταροέκκρισης ή μελιτωμάτων που καθορίζουν τις ποιοτικές κατηγορίες του μελιού που θα τρυγήσει ο μελισσοκόμος.

Η Λακωνία είναι τόπος πλούσιος σε αυτοφυή φυτά, όπως θυμάρι, θρούμπι, φασκόμηλο, βάτο, τσάι, μέντα, λεβάντα, ρίγανη, ρείκι ανοιξιάτικο και φθινοπωρινό (τσάρο), έλαιο, καστανιά στον Πάρνωνα, πεύκο, ακακίες, κουμαριά, ευκάλυπτος και βέβαια τα καλλιεργούμενα εσπεριδοειδή, των οποίων όμως η αξιοποίηση δεν μπορεί να είναι πάντα πλήρης, γιατί την εποχή της ανθοφορίας τους τα μελίσσια δεν είναι αρκετά δυνατά. Επίσης την ίδια εποχή υπάρχει και το πρόβλημα των ψεκασμών, γι' αυτό και είναι απαραίτητη η συνεργασία μεταξύ μελισσοκόμων και καλλιεργητών.

Στις μέρες μας δεν νοείται επαγγελματική αλλά ακόμα και ερασιτεχνική μελισσοκομία χωρίς αναγκαστικό κυνήγι των ανθοφοριών, δηλαδή χωρίς μεταφορές. Ένα διαχρονικό σχήμα της διαδοχής των παραγωγών που ισχύει και στο νομό μας είναι το εξής:

Αρχίζουμε από τον Απρίλη με το μέλι της πορτοκαλιάς
Μάιο - Ιούνιο, έχουμε το ελατίσιο
Ιούνιο - Ιούλιο, το θυμαρίσιο
Ιούλιο - Αύγουστο, μέλι από όλα σχεδόν τα λουλούδια
Αύγουστο - Οκτώβριο, μέλι από πεύκο
Οκτώβριο - Νοέμβριο, μέλι από ρείκι

Το θυμαρίσιο καταγράφεται ως ιδιαίτερη κατηγορία, λόγω των ξεχωριστών και έντονων αρωματικών και γευστικών χαρακτηριστικών και έχει την πρώτη ζήτηση, γιατί, αν αναμιχθεί ακόμα και σε μικρές ποσότητες (5%) με άλλο τύπο μελιού, επηρεάζει καθοριστικά το άρωμά του. Παραγωγή θυμαρίσιου μελιού έχουμε στη Μάνη, το οποίο όμως διατίθεται από τους παραγωγούς χωρίς καμιά ιδιαίτερη προβολή και αξίωση για υψηλότερες τιμές. Οι πυρκαγιές του περασμένου καλοκαιριού κατέκαψαν το 70% περίπου των περιοχών που έδιναν θυμάρι. Το θυμάρι είναι πολυετής θάμνος και η εμφάνισή του μετά τις πυρκαγιές καθυστερεί πολύ έναντι των υπολοίπων, όπως π.χ. του φασκόμηλου που εξαπλώνεται γρήγορα τον επόμενο χρόνο.

Επομένως, η απώλεια της μελισσοβοσκής αυτής οδηγεί τους μελισσοκόμους προς το φασκόμηλο και τη γενική ανθοφορία. Το μέλι από έλαιο δεν θεωρείται σταθερή ετήσια παραγωγή και προέρχεται κυρίως από τον Πάρνωνα. Τα πέντε τελευταία χρόνια, οι καιρικές συνθήκες (πολλή ζέστη, έντονες βροχές) δεν διευκόλυναν τη συλλογή του. Έτσι η κύρια ποσότητα του παραγόμενου μελιού προέρχεται από τα άνθη και, κυρίως στην κοιλάδα του Ευρώτα, από τα εσπεριδοειδή. Μια συνηθισμένη στρατηγική των μελισσοκόμων είναι η φυσική ανάμιξη για την επίτευξη καλύτερης ποιότητας Έτσι έχουμε μέλι ανάμικτο από δύο διαδοχικές ανθοφορίες, όπως π.χ. έλαιο-θυμάρι, θυμάρι-λουλούδι, λουλούδι-πεύκο, πεύκο-ρείκι, καθώς και έλαιο-λουλούδι.

Εκείνο όμως που έχει σημασία για την αξία του μελιού είναι η αγνότητά του και η μη κακοποίησή του με οποιονδήποτε τρόπο, όποια και αν είναι η προέλευσή του.

ΠΡΟΪΟΝΤΑ
Μέλι: Σύμφωνα με το F.A.O. (διεθνή Οργανισμό Γεωργίας και Τροφίμων), ως μέλι ορίζεται το γλυκό προϊόν-τρόφιμο που παράγουν οι μέλισσες όταν συλλέγουν νέκταρ ή άλλους φυσικούς χυμούς από ζωντανά μέρη φυτών ή εκκρίσεις εντόμων, το μεταφέρουν στην κυψέλη τους, το εμπλουτίζουν με δικές τους ουσίες που συντελούν στη μετατροπή του, το αποθηκεύουν στις κηρήθρες τους όπου το ωριμάζουν και στη συνέχεια το σφραγίζουν στεγανοποιώντας το.

Η πιο συχνή χρήση του μελιού είναι στο τραπέζι κάθε οικογένειας, είτε όπως έχει, είτε ως υλικό κάποιας συνταγής. Το μέλι χρησιμοποιείται επίσης στη ζαχαροπλαστική, στη φαρμακευτική για την παρασκευή διαφόρων σκευασμάτων, όπως αντιβηχικά σιρόπια κ.ά. Η παραγωγή μελιού στη Λακωνία κυμαίνεται ετησίως στους 200 τόνους. Περίπου το 1/4 της παραγωγής προέρχεται από την περιοχή του δήμου Οιτύλου στη Μάνη.

Κερί: Στις περισσότερες περιοχές το κερί αποτελεί παραπροϊόν της μελισσοκομίας. Η παραλαβή του γίνεται την εποχή του τρυγητού. Η πρώτη ύλη θερμαίνεται στους 63⁰ C, οπότε το κερί λιώνει και ανεβαίνει στην επιφάνεια, από όπου και λαμβάνεται, ψύχεται, σκληραίνει και υφίσταται περαιτέρω επεξεργασία για να χρησιμοποιηθεί πάλι στη μελισσοκομία στην παραγωγή κεριών ποιότητας, καλλυντικών, στη γεωργία, στην τέχνη και στη βιομηχανία.

Γύρη: Σε μια μεγάλη κυψέλη συσσωρεύονται ετησίως 25-30 κιλά γύρης, ποσότητα μεγαλύτερη από αυτή που χρειάζεται το σμήνος. Το 1/10 περίπου αυτής της ποσότητας αφαιρείται και χρησιμοποιείται από τον άνθρωπο γιατί έχει σημαντικές διαιτητικές και φαρμακευτικές ιδιότητες.

Βασιλικός πολτός: Αποτελεί τη μοναδική τροφή των προνυμφών της βασίλισσας, και είναι μια πλούσια πρωτεϊνούχος ουσία, με πολλές θρεπτικές και θεραπευτικές ιδιότητες.

Πρόπολη: Πρόκειται για είδος ρητίνης που συλλέγουν οι μέλισσες από τους οφθαλμούς διαφόρων δέντρων. Έχει θεραπευτικές και αντιβιοτικές ιδιότητες, ενώ χρησιμοποιείται επίσης στη βερνικοποιία και τη φαρμακευτική.

Υγρό αδένων κεντριού - δηλητήριο - μέλισσας: Για τη συλλογή του υγρού από τους αδένες του κεντριού των μελισσών χρησιμοποιείται ειδική τεχνική. Το υγρό αυτό χρησιμοποιείται στη φαρμακευτική (θεραπεία της ρευματοειδούς αρθρίτιδας) και στην απευαισθητοποίηση ατόμων που είναι υπερευαίσθητα στο τσίμπημα των μελισσών.

ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗ
Η μεγαλύτερη όμως χρησιμότητα των μελισσών είναι η επικονιαστική δράση τους. Μια μέτρια αποικία υπολογίζεται ότι έχει 20 έως 40 φορές περισσότερη αξία για την επικονίαση που επιτελούν τα μέλη της παρά για την παραγωγή μελιού. Στις μέρες μας ένας μεγάλος αριθμός επεμβάσεων στο περιβάλλον με προεξάρχουσες τις πυρκαγιές, καθώς και οι εκτεταμένες μονοκαλλιέργειες έχουν μειώσει κατακόρυφα τον αριθμό των άγριων επικονιαστών. Η συμμετοχή της μέλισσας στην ολοκλήρωση του βιολογικού κύκλου των φυτών, που απορρέει από τη δική της προσπάθεια για επιβίωση, είναι τεράστιας σημασίας. αν αναλογιστεί κανείς ότι αποτελεί περίπου το 80% του συνόλου των ειδών των επικονιαστικών εντόμων.

Επιγραμματικά, το τρίπτυχο για μια πετυχημένη εξάσκηση της μελισσοκομίας είναι: Υγεία, καλή μάνα και αξιοποίηση της μελισσοβοσκής. Η προσπάθεια εναρμονισμού των τριών αυτών παραμέτρων για τη δημιουργία μιας επιτυχούς συνισταμένης κάθε άλλο παρά απλή υπόθεση είναι.

Παρά τα προβλήματα, το μέλι είναι ένα προϊόν περιζήτητο, και κάθε προσπάθεια παραγωγής ενός σωστού προϊόντος έχει καλή ανταπόκριση, με αντίστοιχα καλό οικονομικό αποτέλεσμα.

Οι μελισσοκομικές εκμεταλλεύσεις στη Λακωνία δεν είναι τόσες όσες θα ανέμενε κανείς σε μια περιοχή με πολλούς φυσικούς πόρους (πλούσιες ανθοφορίες αυτοφυών και καλλιεργούμενων φυτών) και αρκετά ευνοϊκό για την μελισσοκομία κλίμα. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι, ενώ στο σύνολό τους σχεδόν οι Λάκωνες μελισσοκόμοι μετακινούνται μόνο μέσα στα όρια του νομού, μελισσοκόμοι από όλη την υπόλοιπη Ελλάδα καταφθάνουν στις γνωστές για τις θαυμάσιες μελισσοβοσκές περιοχές μας.

Από την έρευνά μας συμπεραίνουμε ότι η μελισσοκομία είναι ένας ελπιδοφόρος κλάδος που μπορεί να ενισχύσει το γεωργικό εισόδημα σημαντικά, ένας κλάδος που προωθείται και ενισχύεται από το Υπουργείο Γεωργίας.

Μελιτοφορίες - Ανθοφορίες
 Η παρουσίαση των ανθοφοριών και μελιτοφοριών είναι ένα μεγάλο εγχείρημα από πλευράς όγκου πληροφοριών διότι στον Ελλαδικό χώρο έχουμε μια πάρα πολύ πλούσια αυτοφυή βλάστηση που το μεγαλύτερο μέρος της αποτελεί πηγή μελιού και γύρης των μελισσιών. Γι' αυτό θα παρουσιάσουμε τα σημαντικότερα φυτά (αυτοφυή ή καλλιεργούμενα) υπό το πρίσμα της μελισσοκομικής νομής, δηλαδή τα φυτά που εν δυνάμει μπορούν να μας δώσουν σημαντικές ποσότητες μελιού ή γύρης.Η παρουσίαση αυτή θα γίνει χρονικά για να μας δώσει μια εικόνα για τις πιθανές μεταφορές μελισσοσμηνών σ' αυτές. Θα πρέπει όμως να γίνει σαφές ότι η αναφορά της ανθοφορίας ή μελιτοφορίας δεν συνεπάγεται τη χρονική μοναδικότητα της. Αυτό συμβαίνει γιατί πρωτεύων ρόλο στο χρόνο ανθοφορίας ή μελιτοφορίας (εκτός της φωτοπεριόδου) έχουν:

1. Το γεωγραφικό πλάτος και μήκος που αναφερόμαστε (ηπειρωτική ,παραθαλάσσια, νησιωτική, βόρεια, κεντρική ή νότια περιοχή)
2. Το υψόμετρο της συγκεκριμένης περιοχής
3. Το μικροκλίμα, που είναι ένα πολύπλοκο σύστημα θερμοκρασιακών μεταβλητών (ηλιοφάνεια, ένταση ανέμων κ.λ.π.), μορφολογίας του εδάφους, βροχοπτώσεων και άλλων παραγόντων.
4. Ο καιρός της εκάστοτε χρονιάς.

Συνέπεια των παραπάνω είναι ότι η ανάγνωση και πολύ περισσότερο η «χρονική μετάφραση» των ανθοφοριών ή μελιτοφοριών πρέπει να γίνει με προσοχή και σύμφωνα με τις προσωπικές παρατηρήσεις του κάθε μελισσοκόμου (π.χ. το ανοιξιάτικο ρείκι ανθίζει από τα τέλη Γενάρη στις νότιες περιοχές ως το Μάιο στις πιο βόρειες και ανάλογα με τις βροχοπτώσεις μπορεί να είναι εκμεταλλεύσιμο ή όχι. Επίσης σε μια πλαγιά που έχει 17 ρίζες με ρείκι δεν θα μπορούσαμε να μιλάμε για νομή).Συντμήσεις : Ν = Νέκταρ, Γ = Γύρη, Μ = Μελίτωμα ΧΕΙΜΩΝΑΣ

• Μουσμουλιά (Eriobotriga japonica) (Ν+Γ) (Δεκέμβριος)
  Δίνει πολύ αραιό νέκταρ και ίσως τα μελίσσια να ταλαιπωρούνται πολύ για την εποχή αυτή.
• Ξυνίδα (Oxalis acetosella) (Ν+Γ) (Νοέμβριος - Μάρτιος)
  Πολύ σημαντικό φυτό για την πρώιμη ανάπτυξη στις νότιες περιοχές. Αυτοφύεται κυρίως στους ελαιώνες.
• Αμυγδαλιά (Prunus dulcis) (Ν+Γ) (Ιανουάριος - Μάρτιος).
  Όταν ο καιρός είναι καλός αναπτύσσει πάρα πολύ καλά τα μελίσσια.
• Πεύκο (Pinus hallepensis) (Μ) (Δεκέμβριος - Φεβρουάριος)
  Δίνει μελίτωμα όλο το χειμώνα αλλά δύσκολα μπορούμε να το εκμεταλλευτούμε, λόγω της κατάστασης των μελισσιών την εποχή αυτή. Στις νότιες περιοχές αντικαθιστά τα χειμωνιάτικα ζαχαροζύμαρα, οχι όμως σε σημείο που να επιλέγουμε μεταφορές στα Πευκοδάση

 ΑΝΟΙΞΗ

• Ανοιξιάτικο ρείκι (Erica albor) (Ν+Γ) (Ιανουάριος - Μάιος)
  Πολύ σημαντικό φυτό για ανάπτυξη αλλά και για πρώιμους τρυγητούς.
• Φασκόμηλα (Salvia pratensis, Salvia alutionosa, Salvia officinalis) (Ν+Γ) (Μάρτιος - Μάιος)
  Υπάρχουν πολλά είδη στον Ελλαδικό χώρο. Δίνουν πολύ καλή ανάπτυξη αλλά και παραγωγή μελιού ανάλογα τη χρονιά. Υπάρχει σ�όλη την Ελλάδα.

• Λαδανία, Αγκίσαρος (Cistus incanus) (Γ) (Μάρτιος - Ιούνιος)
  Θάμνος με σημαντικές ποσότητες γύρης κόκκινου χρώματος. Ενδείκνυνται για συλλογή. Υπάρχει σε όλη την Ελλάδα
• Χορτολιβαδικά φυτά, κυρίως τριφύλλια(Melilotus albu,Trifolium repeu, Trifolium pretense, trifolium incarnatum, Trifolium badium) (Ν+Γ) (Μάρτιος-Ιούλιος)
  Σημαντική νομή μελιού στις βόρειες κυρίως περιοχές. Χρησιμοποιείται για ανάπτυξη αλλά και συντήρηση μελισσοσμηνών το καλοκαίρι. Υπάρχει σε όλη την ηπειρωτική Ελλάδα.

• Βίκος (Vicia sativa) (Ν+Γ) (Απρίλιος - Μάιος)
  Καλλιεργούμενο φυτό με πολύ αραιό μέλι. Στις καλές χρονιές δίνει σημαντικές ποσότητες μελιού. Προσοχή χρειάζεται όταν κόβεται από συλλεκτικές μηχανές, γιατί μπορεί να σκοτωθούν μέλισσες. Υπάρχει στις πεδινές καλλιεργούμενες περιοχές.
• Πεύκο (Pinus hallepensis) (Μ) (Μάρτιος - Απρίλιος).
  Σημαντική Μελισσοκομική Νομή. Ακόμη και όταν ο καιρός δεν επιτρέπει την μεγάλη συλλογή (τρύγο) τα μελίσσια αποθηκεύουν αρκετές ποσότητες. Ετσι όταν βρούνε γύρη αργότερα αναπτύσσονται πολύ καλά. Προσοχή χρειάζεται αν μεταφερθούν ανεπτυγμένα μελίσσια από νότιες περιοχές σε Πευκοδάση του βορρά και ο καιρός τα κλείσει πολλές ημέρες μέσα μπορεί να λιμοκτονήσουν. Υπάρχει κυρίως στη Θάσο, Χαλκιδική, Εύβοια, Ανατολική Κρήτη, Πελοπόννησο, Αττική, Μεγάλα Νησιά
• Πορτοκάλια (Citrus auratium) (Ν+Γ) (Μάρτιος - Απρίλιος)
  Σημαντική πηγή μελίου. Θέλει καλό καιρό. Τα μελίσσια σμηνουργούν με ευκολία. Προσοχή στα ψεκάσματα. Υπάρχει στην Πελοπόννησο, Ήπειρο, Στερεά Ελλάδα.
• Οπορωφόρα δέντρα [Prunus persica (Ροδακινιά),  Prunus armemiaca (Βερικοκιά),  Purus communis (Αχλαδιά), Malus pumila (Μηλιά)] (Ν+Γ) (Μάρτιος - Μάϊος)
  Μηλιές, αχλαδιές, Βερικοκιές κ.τ.λ. Πολύ καλές νομές για ανάπτυξη. Προσοχή στους ψεκασμούς. Υπάρχουν σε όλη την Ελλάδα

• Ακακία (Αcacia dealbata, Robinia pseudoacacia) (Ν+Γ) (Απρίλιος- Ιούνιος)
  Πολύ καλή πηγή μελίου. Στην Ευρώπη είναι μέλι με καλό όνομα και τιμή. Ευαίσθητη πολύ στις βροχές και στους ανέμους. Υπάρχει κυρίως στα Ηπειρωτικά μέρη.

 ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ

• Παλιούρι (Paliurus spina-christi) (Ν+Γ) (Μάιος- Ιούνιος)
  Δίνει πολύ μέλι αρκεί να μην βραχεί ή φυσήξει πολύ κατά την διάρκεια της ανθοφορίας. Όταν εμφανιστούνε διάφορα έντομα έχουμε ένδειξη ότι «τελείωσε» η νομή. Υπάρχει σε μεγάλο τμήμα της Ηπειρωτικής Ελλάδος.
• Θρούμπι (Satureia thriba) (Ν+Γ) (Μάιος - Ιούνιος)
  Δίνει άριστο μέλι από άποψη οσμής και γεύσης. Οι προηγηθείσες βροχές ευνοούν την νεκταροέκκριση. Υπάρχει κυρίως στην Νησιωτική Ελλάδα και σε πετρώδη βουνά
• Θυμάρι (Thymus vylgaris, Thymus pulegioides) (Ν+Γ) (Μάιος - Αύγουστος)
  Το πιο γνωστό μέλι με ιδιότητες ίδιες μ�αυτές της Θρούμπας. Βροχές του Απριλίου και του Μαΐου είναι θείο δώρο καθώς και ο ήπιος χώρος χωρίς καύσωνες καιρός κατά την διάρκεια της ανθοφορίας. Υπάρχει σ�όλη την Ελλάδα αλλά είναι κύρια νομή στις νησιωτικές περιοχές
• Αγκάθια (Οικογένεια Cobositae) (Ν+Γ) (Ιούλιος - Αύγουστος)
  Φυτά για συντήρηση των μελισσιών, ενίοτε μπορεί να δώσουν κάποιες ποσότητες μελιού.
• Βαμβάκι (Gossypium hirsutium) (Ν+Γ) (Ιούλιος - Αύγουστος)
  Καλλιεργημένο φυτό με άριστης ποιότητας μέλι (μεγάλες ποσότητες Η2Ο2). Προσοχή στους ψεκασμούς. Υπάρχει στις πεδινές καλλιεργούμενες περιοχές
• Τριφύλλια ήμερα (Medicago sativa) (Ν+Γ) (Ιούνιος �Αύγουστος, ανάλογα με την ημερομηνία κοπής)
  Σε καλλιεργημένα μέρη με νερά μπορεί να δώσει μεγάλες ποσότητες μελιού (ειδικά τα κτήματα για σποροπαραγωγή). Υπάρχει στην Στερεά Ελλάδα, Θεσσαλία, Μακεδονία
• Καλαμπόκι (Ζea mays) (Γ) (Ιούλιος - Αύγουστος)
  Φυτό για ανανέωση και ανάπτυξη πληθυσμού. Υπάρχει στις καλλιεργούμενες περιοχές όλης της ηπειρωτικής Ελλάδας.
• Έλατος (Abies cephalonica) (Μ) (Μάιος - Αύγουστος)
  Δίνει πολύ μεγάλες ποσότητες μελιού συναρτήσει του πληθυσμού εντόμων που το «παρασιτούν». Θέλει καλό και ζεστό καιρό. Αν «δουλεύει» πολύ καιρό τα μελίσσια αδυνατίζουν. Αν δεν «δουλεύει» και τα μελίσσια μείνουν καιρό στα Ελατοδάση αδυνατίζουν επίσης. Υπάρχει στα ορεινά μέρη της Ελλάδας και στην Κεφαλλονιά.
• Βελανιδιά (Quercus frainneto, Quercus coaifera) (Μ) (Ιούνιος - Αύγουστος)
  Δίνει μεγάλες ποσότητες μελιού. Στην αρχή («Μελίτωμα στο φύλλο») δίνει ένα σχετικά καλό ανοιχτόχρωμο μέλι. Στο «Μελίτωμα του Βελανιδιού» δίνει κατάμαυρο μέλι με έντονη όχι ιδιαίτερα ευχάριστη γεύση. Αδυνατίζει τα μελίσσια και δεν συνιστάται για ανάπτυξη. Υπάρχει στα ημιορεινά μέρη της ηπειρωτικής Ελλάδας και σε κάποια νησιά.
• Καστανιά (Castanea sativa) (Ν+Γ+Μ) (Ιούνιος - Ιούλιος)
  Καταπληκτικό φυτό για ανάπτυξη μελισσών. Προσοχή: Αν μαζέψουν μεγάλες ποσότητες μελιού (πικρό, σκούρο) μπορεί η γεύση αυτή να συνοδέψει και τους επόμενους τρυγητούς. Υπάρχει στα ορεινά μέρη της ηπειρωτικής Ελλάδας και σε κάποια νησιά.
• Πεύκο (Pinus hallepensis) (Μ) (Ιούλιος - Αύγουστος)
  Το πρώτο «βάρεμα» γίνεται στη Θάσο και στην Κρήτη. Ακολουθούν η Χαλκιδική, Εύβοια κ.τ.λ.
• Ευκάλυπτος (eucalyptus globulus) (Ν+Γ) (Ιούνιος - Σεπτέμβριος)
  Δεν είναι ενδημικό της Ελλάδας. Δίνει καλής ποιότητας μέλι και τα μελίσσια δούλευουν από τα ξημερώματα. Σε άνυνδρες χρονιές υπάρχουν ενδείξεις προβλημάτων στα μελίσσια. Υπάρχει στις νησιώτικες και παραθαλάσσιες νότιες περιοχές.

ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ

• Αρμυρίκι (Tamarix Africana) (Γ) (Άυγουστος �Σεπτέμβριος)
  Δίνει πολύ καλές ποσότητες γύρης και σε συνδυασμό με διεγερτική τροφοδοσία τα μελίσσια κάνουν καλούς γόνους. Υπάρχει στις νησιωτικές και παραθαλάσσιες περιοχές.
• Πεύκο (Pinus hallepensis) (Μ) (Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος)
  Σ' αυτή την εποχή συγκεντρώνεται το περισσότερο μέλι από τους Μελισσοκόμους. Να μην γινόμαστε ληστρικοί
• Φθινοπωρινό ρείκι, Σουσούρα (Erica multiflora) (Ν+Γ) (Αύγουστος - Δεκέμβριος)
  Ένα από τα «μαγικά φυτά» της Ελλάδας για τις μέλισσες. Δίνει πολύ καλή ανάπτυξη και παραγωγή μελιού σε καλές χρονιές. Οι πρώιμες βροχές το «αναγκάζουν» να ανθίσει. Προσοχή: Ανθίζει από πάνω προς τα κάτω (υψομετρικά) και από τα Βόρεια προς τα Νότια. Υπάρχει σ�όλη την Ελλάδα.
• Πολύκομπος (Polygonum spp) (Ν+Γ) (Σεπτέμβριος-Νοέμβριος).
  Φυτό που δίνει μέλι για τρύγο ενίοτε άλλα κάνει καλή ανάπτυξη. Το μέλι του έχει ιδιαίτερη γεύση και θέλει προσοχή. Υπάρχει στις πεδινές και ημιορεινές περιοχές (αυτοφυές ή σαν ζιζάνιο στα σταροχώραφα κυρίως)
• Κουμάρια (Arbutus unedo) (Ν+Γ) (Σεπτέμβριος - Ιανουάριος)
  Φυτό για ανάπτυξη και για μέλι. Έχει αραιό νέκταρ και σε χρονιές με πολλές βροχοπτώσεις θέλει προσοχή γιατί μπορεί να δημιουργήσει ζημιές στα μελίσσια. Το μέλι είναι πολύ πικρό. Υπάρχει στις ηπειρωτικές περιοχές της Ελλάδας

• Χαρουπιά (caratonia siliqua) (Ν+Γ) (Σεπτέμβριος - Νοέμβριος)
  Δίνει πολύ καλή ανάπτυξη και μέλι με ιδιαίτερη γεύση που σε πολλούς δεν αρέσει. Υπάρχουν άγριες (μονό γύρη) και ήμερες (Νέκταρ και γύρη). Υπάρχει στις νησιωτικές και παραθαλάσσιες νότιες περιοχές.
• Κισσός (Hedera helix) (Ν+Γ) (Σεπτέμβριος - Οκτώβριος)
  Αναρριχητικό φυτό. Παρασιτεί σε δέντρα και μεγάλους θάμνους. Δίνει πολύ καλές ποσότητες γύρης και μελιού έτσι ώστε τα μελίσσια να ανανεώνουν επαρκώς τον πληθυσμό τους. Υπάρχει σε όλη την Ελλάδα.

 Αλέξανδρος Γκουσιάρης, Ανεξαγόρας Λ. Σκιδούρης
Βασικός εξοπλισμός

• Μελισσοσμήνη σε κυψέλες
• 
  

  Καπνιστήρι - αναπτήρας (ή σπίρτα)

• 
  

  Καύσιμη ύλη (πευκοβελόνες, κυπαρίσσι κ.λ.π.)

• 
  

  Μάσκα ή Μουριόνι

• 
  

  Ξέστρο

• Μελισσοκομική βούρτσα
• Γάντια
• Αντισταμινικά φάρμακα, αδρεναλίνη, κουτί πρώτων βοηθειών
• Γυρεοπαγίδες
• Διαφράγματα πρόπολης
• Διαφράγματα βασιλισσών
• Κλουβάκια βασιλισσών
• Ψεκαστηράκι με εσσάνς (για συνενώσεις)
• Εφημερίδες (για συνενώσεις)
• Σφυρί, καρφιά, κατσαβίδια, συνδετήρες
• Περίσσιες άδειες κυψέλες
• 
  

  Αντοχή στα τσιμπήματα

   Β. Εξοπλισμός τρύγου (εκτός του βασικού)

• Μελισσοκομικό καρότσι μεταφοράς ορόφων
• Περίσσιοι όροφοι και καπάκια
• Μια αλλαξιά ρούχα (γιατί ο ιδρώτας είναι πολύς)

  Γ. Εξοπλισμός Μεταφορών (εκτός του βασικού)

• Φορτηγό, (ιδιόκτητο ή ενοικιαζόμενο)
• Φακοί, μπαταρίες
• Σκοινιά, ιμάντες κ.λ.π.
• Λάσπη ή σιλικόνη (για κλείσιμο οπών)
• Ταινία δεμάτων ( για κλείσιμο οπών )
• Ζώνη για την μέση ή γερανός ή βοηθοί
• Κολατσιό και καφέ (γιατί οι ώρες είναι πολλές)

  Δ. Εξοπλισμός βασιλοτροφίας - πολτού-παραφυάδων 

• Βέργες, κελιά βασιλοτροφίας
• Βελονάκια εμβολιασμού
• Κυψελίδια
• Λίγος βασ. πολτός (για τον εμβολιασμό)
• Καλή όραση ή γυαλιά

 Αλέξανδρος Γκουσιάρης - Ανεξαγόρας Λ. Σκιδούρης  

Αποθήκη - Συσκευαστήριο

Το έλεγξε ο/η Γ.Η.

31.03.06

Αν ο Μελισσοκόμοs παράγει μέλι και το διαθέτει χονδρικώς δεν είναι υποχρεωμένοs να έχει συσκευαστήριο και άδεια συσκευασίαs. Αρκεί να είναι καθαροί οι χώροι και να τηρούν κάποιουs κοινούς - λογικούs κανόνες καθαριότηταs και ασφάλειαs του προϊόντος.Αν ό Μελισσοκόμος συσκευάζει (τυποποιεί) το μέλι, τότε θα πρέπει να έχει άδεια λειτουργίας συσκευαστηρίου μελιού την οποία παίρνει από το Δήμο της περιοχής του εφόσον τηρεί κάποιες προϋποθέσεις. Τις βασικές προϋποθέσεις ελέγχει η υγειονομική υπηρεσία της Νομαρχίας. Αν λοιπόν κάποιος ενδιαφέρεται για την απόκτηση τέτοιας άδειας καλό είναι να απευθυνθεί πρώτα στην υγειονομική υπηρεσία της Νομαρχίας και του Δήμου της περιοχής του. Πιθανά για καινούργια κτίσματα να χρειάζεται και Περιβαλλοντολογική Μελέτη. Πιο κάτω θα αναφέρουμε ενδεικτικά κάποιες προϋποθέσεις.Επίσης σε όλες τις Δ/νσεις Αγροτικής Ανάπτυξης των Νομαρχιών υπάρχει ένα πρότυπο σχέδιο για Μελισσοκομικές Αποθήκες, κατά τη γνώμη μας πάρα πολύ καλό. Συντάκτης του σχεδίου αυτού είναι ο Κύριος Μπίκος. Α. ΑποθήκηΜια Μελισσοκομική αποθήκη πρέπει να έχει τους κάτωθι χώρους σε μεγέθη ανάλογα με την δυναμικότητα της επιχείρησης    ·                    Χώρος ξεμελίσματος (με τρεχούμενο νερό)           ·                    Χώρος αποθήκευσης δοχείων μελιού·                    Χώρος ψύξης κηρηθρών (ψυγείο)·                    Χώρος επισκευής κυψελών, συρμάτωμα πλαισίων κ.λ.π.·                    Χώρος W.C. και ντουζιέρα·                    Γραφείο (με δυνατότητα χρήσης ύπνου)·                    Μεγάλο Υπόστεγο (υποδοχή ορόφων, βάψιμο κυψελών κ.λ.π.)·                    Μηχανολογικός εξοπλισμός (απολεπιστική μηχανή, μελιτοεξαγωγέας, φίλτρο, αντλία, βαρέλια) Β. Συσκευαστήριο (Εκτός την Αποθήκης) ·                    Χώρος επεξεργασίας και τυποποίησης (με νεροχύτη διπλό)·                    Χώρος πρώτων υλών (βάζα-χαρτοκιβώτια κ.λ.π.)·                    Χώρος έτοιμου προϊόντος·                    W.C και προθάλαμο w.c ·                    Αποδυτήρια προσωπικού (από εκεί θα μπαίνουμε στον κύριο χώρο)·                    H.A.C.C.P.·                    Μηχανολογικός εξοπλισμός (ανάλογα με τη δυναμικότητα και το είδος τυποποίησης που θέλει να κάνει κάποιος θα αναφέρουμε ενδεικτικά κάποια μηχανήματα, όχι πάντως υποχρεωτικά). Μείκτης, αντλία, φίλτρο, συσκευαστικό, πλυντήριο βάζων, ετικέτα, κλειστικό καπακιών, θερμοθάλαμος (ή μπεν μαρί). Tο συσκευαστήριο θα πρέπει να έχει στο πάτωμα και στους τοίχους πλακάκια (ύψος μέχρι   1,80 2,00μ) και κάποια ελάχιστα τετραγωνικά εμβαδό. ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΑΠΟΘΗΚΗΣ   Από το Μελισσοκομικό Καφενείο Αλέξανδρος Γκουσιάρης, Ανεξαγόρας Λ. Σκιδούρης